در زندگى هستيد مىميريد و بهر جور مرديد دوباره زنده مىشويد . و اين آيه مىفهماند كه چون كافران مردند آمرزش ندارند . و اگرچه اين آيه براى كشته هاى كافران جنگ بدر نازل شد كه در چاهى بنام قليب آنها را ريختند ولى براى عموم چنين مردم است .
« أَنْتُمُ الأَعْلَوْنَ » 35 كشف : كلبى گفته است بسر انجام شما برتر خواهيد بود گرچه گاهى آنها چيره شوند . و بعضى گفتهاند : چون روز جنگ احد كه پيغمبر براى در پناه ماندن از دست يافتن دشمن بدره اى پناهنده شد اين آيه نازل شد كه اكنون شما برتر هستيد .
« لَعِبٌ وَلَهْوٌ » 36 فخر : لعب يعنى آنچه آدمى خود را بدان مشغول بدارد كه ناچار نباشد و سودى در آينده نداشته باشد . پس اگر او را از دگر كارها باز نداشت لعب است و بس و اگر از كارهاى لازم بازداشت و بيخبرش كرد لهو باشد .
« يَسْتَبْدِلْ قَوْماً » 38 طبرى : ابو هريره گفته است : اين آيه كه نازل شد سلمان پارسى به پهلوى پيغمبر نشسته بود مردم پرسيدند آن كسان كه به جاى ما خواهند بود چه مردمى هستند آن حضرت دست به شانه ى سلمان زد و فرمود : از ملَّت اين مرد خواهند بود و اگر دين در ستاره ى ثريّا باشد مردم فارس آن را بچنگ مىآورند . بعضى گفتهاند : مقصود مردم يمن است .
كشف : روى سخن با قريش است و عوض آنها انصار هستند يعنى اگر شما قريش پشت بپيغمبر و دين كنيد انصار بجاى شما خواهند بود .
مجمع : ابو بصير از امام باقر نقل كرده است : يعنى اگر شما عربها از دين رو گردان شويد « موالى » بجاى شما خواهند بود . و از امام صادق ( ع ) روايت شده است : به خدا سوگند كه بهتر از آن مردم موالى را خداوند بجاى آنها آورد . و مقصود از موالى ايرانيهاى مسلمان است كه اصطلاح آن روز بوده است ( مترجم ) .
سخن ما : 1 - آيت 18 « فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا - الخ » بقرينه ى « جاءَتْهُمْ
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 554
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٥٥٤