زمين نهند .
مجمع : فرّاء گفت : يعنى تا مردم مسلمان شوند يا با مسلمين در مسالمت و سازش باشند . زجّاج گفت : تا همه مؤمن شوند و جنگ لازم است تا هر وقت كه كافر پيدا شود .
« الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّه » 4 مجمع : يعنى آنها كه در راه خدا كشته شدند بروز جنگ احد مزدشان نابود نيست و بهره ى خود مىبرند ، اين قرائت به صيغه ى مجهول گفته ى قتاده است و مردم بصره و ديگران « قاتلوا » با الف - خواندهاند يعنى آنها كه جنگ كنند خواه كشته شوند يا نشوند مزدشانرا مىبرند .
طبرى : حسن بصرى با ضمّ قاف و تشديد تاء به صيغه ى مجهول مزيد خوانده است يعنى آنها كه بدنبال يكدگر كشته شوند و « قتلوا » بفتح قاف و تاء به صيغه ى معلوم خواندهاند يعنى آنها كه مشركين را بكشند .
« وَيُصْلِحُ بالَهُمْ » 5 مجمع : تكرار جمله براى اين است كه اوّل كار دين و دنيا را درست مىكند و بدوّم به كار آخرت اشاره شده است پس آيت اوّل ميفهماند كه راه خوشى آنها را درست مىكند و دوّم ميگويد خوشى و آسايش آينده شان فراهم است و درست .
« يُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ عَرَّفَها لَهُمْ » 6 فخر : يعنى خدا بهشت را براى مؤمنين معرّفى كرده است و اين به چند روى ممكن است باشد : 1 - مردم بهشتى خود جاى خود را مىدانند و يا فرشته اى به آنها نشان مىدهد . 2 - عرّف يعنى خوشبوى كرد و مىگويند طعام معروف زمخشرى گفته است : ممكن است « عرّف » بمعنى « حدّد » باشد يعنى كه اندازه ى آن را معيّن كرده است مثل اين آيه « جَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّماواتُ وَالأَرْضُ » و يا اشاره باشد به اين آيه « تِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي أُورِثْتُمُوها » كه بهشت را نشان داده است . و يا اينكه براى شهيد پيش از مرگش نمايش مىدهند كه چگونه جائى دارد . و يا بهشتى است كه چندين مرتبه در قرآن وصف شده است . 3 - « عرّف » بمعنى شناساندن گم شده باشد كه چون گفته شده
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 545
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٥٤٥