و مال شما را بخواهد نخواهيد بخشيد و كينه هاتان را نمودار كند
38 پس باخبر باشيد كه شما را دعوت مىكنند تا بخشش به راه حقّ كنيد و البتّه دسته اى بخيل باشند و آنكه بخل كرد به خود كرد [ كه از مزد محروم شد ] زيرا شما ناداريد و خدا بىنياز است و اگر بسخن حقّ پشت كنيد گروهى ديگر بجايتان آورد كه چون شما نا فرمان نباشند .
سخن مفسّرين : مجمع : آيات اين سوره به حساب مردم بصره چهل آيه است و به حساب كوفيان سى و هشت و ديگران سى و نه آيه دانستهاند ، و اختلاف در « اوزارها » است كه آخر آيه دانستهاند و نيز كلمه ى « للشّاربين » به حساب قارى - هاى بصره آخر آيه است .
كشف : اختلاف است كه اين سوره بمكّه نازل شده است يا بمدينه : سدّى و ضحّاك مكّى دانستهاند . مجاهد گفته است : بمدينه نازل شده است . ابن عبّاس و قتاده گفتهاند مدنى است مگر اين آيه « وَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ هِيَ أَشَدُّ قُوَّةً - الخ » كه چون پيغمبر از مكّه روانه ى مدينه شد بمكّه باز نگريست و اندوه دورى ميهنش در دل اثر كرد . به اين آيه دلداريش دادند .
روح البيان : اين سوره را سورة القتال نيز مينامند .
« أَضَلَّ أَعْمالَهُمْ » 1 مجمع : يعنى اگر صدقه دادند يا پذيرائى مهمان كردند و يا غلام آزاد نمودند خدا آن را نابود كرد كه گويا چنين كارى نكردهاند و بعالم ديگر مزدى ندارند . بعضى گفتهاند : مقصود ده نفر سران قريش هستند كه براى جنگ بدر قشون فراهم كردند و هر كدام يك روز خوراك مردم را ميدادند .
« كَذلِكَ يَضْرِبُ اللَّه لِلنَّاسِ أَمْثالَهُمْ » 3 مجمع : يعنى بمانند اين سخنان كه گفتيم مثل و همانند بديهاى كافران و كارهاى خوب مؤمنان را خدا براى مردم روشن مىكند . و مقصود از « امثالهم » كه مثل مربوط بمردم شده است اين است كه اين گونه مثل براى مردم است و استفاده ى آنها .
كشف : يعنى اين چنين روشن مىكند خدا براى امّت محمّد امثال مردم
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 543
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٥٤٣