شده است .
« نادَوْا يا مالِكُ » 77 تأويلات : كليددار جهنّم مالك ناميده شده است چون كار مردم مالك دنيا و داراى سرمايه با او است چنان كه در آيت ديگر است « مَنْ طَغى وَآثَرَ الْحَياةَ الدُّنْيا فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوى » يعنى هر كه مال دنيا فراهم كرد و سركش بود جايش جهنّم است پس مالك يعنى سرپرست و كليددار جاى مالدارهاى متجاوز ، و سرپرست بهشت را رضوان ناميده است چون با آنها سر و كار دارد كه خدا از آنها و آنها از خدا راضى هستند .
ابو الفتوح : ابن عبّاس و سدّى گفتند : هزار سال جهنميّان آواز مىكنند اى مالك و او جواب نميدهد و پس از هزار سال بجواب شان گويد : شما ماندگار اينجا هستيد . و ابو دردا گفته است پيغمبر « يا مال » بدون كاف قراءت ميفرمود و به صورت مناداى مرخّم .
« أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً - الخ » 79 كشف : يعنى آنها حيله ى خود براى پيغمبر استوار ميكنند و ما سزاى آنها را ، و اين آيه آنجا نازل شد كه پس از مرگ ابو - طالب عموى پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله كه آن حضرت را پشتيبان بود قريش در دار الشّوراى خود انجمن شدند كه راه چاره ى كار پيغمبر دستور فرار بمدينه دادند و اعضاى شورى در بدر كشته شدند .
لاهيجى : از اخبار شيعه نقل است كه اين آيه براى آنها است كه پيمان استوار كردند بر مخالفت عليّ عليه السّلام .
« أَمْ يَحْسَبُونَ - الخ » 80 كشف : اين آيه براى ربيعه و صفوان بن اميّه و حبيب بن عمرو ثقفى نازل شد كه بدر كعبه نشسته بودند و راز ميگفتند : حبيب گفت : محمّد ادّعا دارد كه راز مردم را ميداند ممكن است اين سخن ما را بداند ربيعه گفت : شايد پاره اى را بداند نه همه را . صفوان گفت : يك كلمه را هم نداند ، و اگر بتواند چيزى بداند همه را خواهد دانست . اين آيه براى آن
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 487
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٤٨٧