عيسى بآدم مثل زده شد كه چنان كه آدم بىمادر و پدر آفريده شد ، عيسى بىپدر آفريده شد چند نفر از كافران بر پيغمبر خرده گيرى كردند . و اين آيه اشاره به اعتراض آنها است . 3 - قتاده گفته است : يعنى چون پيغمبر مسيح و مادرش را توصيف كرد كه در آثار و خوبى مثل آدم هستند كافران گفتند : محمّد با اين سخن خود ميخواهد كه چون مسيحيان كه مسيح را پرستيدند ما او را بپرستيم . 4 - از بزرگان اهل بيت نقل است : عليّ فرمود : روزى حضور پيغمبر رفتم ، و گروهى از قريش در خدمتش بودند آن حضرت به من نگاه كرد و فرمود : اى عليّ داستان تو در ميان اين امّت و مسلمانان داستان مسيح است كه يك دسته در دوستى او زياده روى كردند و هلاك شدند و دسته اى در دشمنى او چنين شدند و دسته سوم ميانه رو بودند و قدرش دانستند و رستگار شدند . حاضرين را اين سخنان گران آمد و خنديدند و گفتند : عليّ را بپيغمبران تشبيه مىكند . اين آيه براى سرزنش به اين سخن آنها نازل شد . و جمله ى « يَصِدُّونَ » با كسر و ضمّ صاد قراءت شده است و بمعنى كج ميروند و يا فرياد ميكنند هر دو گفتهاند .
« آلِهَتُنا خَيْرٌ أَمْ هُوَ » 58 طبرى : قتاده گفته است : يعنى اعراب گفتند :
آيا خداهاى ما بهترند يا محمّد كه ميخواهد او را بپرستيم ؟ و در قراءت ابيّ كعب « ام هو » بوده است بجاى « ام هذا » .
مجمع : جبّائى گفته است : يعنى آنها ميگفتند خدايان ما بهتر از مسيح است مردم كه او را پرستيدند پس پرستش اينها بهتر از او است .
« وَإِنَّه لَعِلْمٌ لِلسَّاعَةِ - الخ » 61 طبرى : اين جمله دو معنى شده است :
1 - يعنى البتّه عيسى راه اطَّلاع از رستاخيز است چون در نزديكى قيامت او به زمين مىآيد . 2 - البتّه اين قرآن وسيله ى علم بقيامت است كه شما را از آن روز و گرفتيهاى آن خبردار مىكند . و « علم » با كسر عين و سكون لام خواندهاند و با فتح هر دو علم و نشانه باشد خواندهاند ، يعنى او نشانه ى قيامت است و قراءت ابيّ چنين بوده است « انّه لذكر للسّاعة » .
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 484
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٤٨٤