يعنى دوستى خويشان و اولاد من ، و زاذان نقل كرده است كه علىّ عليه السّلام فرمود :
در آل حم آيتى است براى ما كه فقطَّ شخص مؤمن ما را دوست ميدارد آنگاه اين آيه را تلاوت فرمود « قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ - الخ » .
« فَإِنْ يَشَإِ اللَّه يَخْتِمْ عَلى قَلْبِكَ » 24 ابو الفتوح : گفتهاند : چون آيت جلو نازل شد و دوستى اولاد پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله بر مردم معيّن شد منافقين گفتند : محمّد ميخواهد خويشان خود را نزد مردم عزيز كند . اين آيه نازل شد كه مردم ميگويند محمّد دروغ گفته است ، اگر تو دروغ گو باشى چنان كه منافقين ميگويند و خدا بخواهد ، مهر كند دل تو را كه قرآن را فراموش كنى ، پس تو دروغگو نيستى و اين آيات از سوى خدا است . مجاهد گفته است يعنى اگر خدا بخواهد دل تو را محفوظ بدارد كه از سخن آنها آزرده نشوى . و واو در « يَمْحُ اللَّه الْباطِلَ » بدون جهت انداختهاند « وَيَدْعُ الإِنْسانُ » و « سَنَدْعُ الزَّبانِيَةَ » كه واو آخر اين كلمات را در كتابت ننوشتهاند براى پيروى از طرز كتابت مصاحف بوده است « 1 » .
« وَهُوَ الَّذِي يَقْبَلُ التَّوْبَةَ » 25 ابو الفتوح : ابن عبّاس گفت : چون به پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله اين تهمت بستند كه ميخواهد خويشان خود عزيز كند و خدا دستورى براى خويشان نداده است و آيت جلو بجوابشان آمد كه اگر سخن آنها راست باشد و پيغمبر دروغگو ، ما ، دلش را مهر ميكنيم و باطل را نابود . آنها دانستند كه از سوى حقّ پيغمبر از سخنانشان خبر دار شده است . از گفته پشيمان شدند و آمدند و توبه كردند . اين آيه آمد تا آسوده دل باشند .
« ما تَفْعَلُونَ » 25 مجمع : با تاء و ياء به صيغه ى غايب و خطاب هر دو قراءت شده است .
« وَيَسْتَجِيبُ الَّذِينَ آمَنُوا - الخ » 26 طبرى : اين آيه دو معنى شده است : 1 - اجابت مىكند خدا دعاى مؤمنين را و از فضل خود به آنها مىافزايد كه دعاى براى برادرانشان را مىپذيرد . 2 - مؤمنين اجابت ميكنند خدا را و او هم
هامش
( 1 ) اين املاء را در كليهء مصاحف حفظ كردهاند تا توهّم تحريف قرآن نشود .