يعنى در همه چيز عدالت و مساوات كنم و در حديث است سه خوى در آدمى مايه ى رهائى او است و سه ديگر مايه ى گرفتارى و نابودى : 1 - عدالت در خشم و خشنودى . 2 - ميانه روى چه در بىنيازى و چه در نادارى . 3 - و ترس از خدا ، بآشكار و نهان . و . 1 - آز و دون همتى كه آدمى پيوسته بفرمان آن باشد . 2 - و خواسته ى نفسانى كه پيوسته آدمى در پى آن باشد . 3 - و خود پسندى كه آدمى خود را از همه بهتر بداند .
« لا حُجَّةَ بَيْنَنا » 15 مجمع : يعنى حقّ نمودار شد و دشمنى ميان ما و شما نيست . و اين گفتگو پيش از دستور بجهاد است ، و گفتهاند : يعنى جاى استدلال ميان ما و شما نيست چون حقّ نمودار شده است و سرسختى شما هم معلوم است .
« اللَّه الَّذِي أَنْزَلَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ وَالْمِيزانَ » 17 كشف : ميزان يعنى عدالت چون ميزان ابزار انصاف و مساوات است عدل ميزان ناميده شده است .
بعضى گفتهاند : يعنى خدا بمردم الهام كرد كه با تراز و بانصاف و عدالت رفتار كنند . علقمه گفته است : ميزان محمّد است كه بوسيله قرآن ميان مردم حكومت مىكند .
« نُؤْتِه مِنْها » 20 كشف : يعنى به او ميدهيم آنچه بهرهء او كردهايم و « من » بمعنى تبعيض است يعنى قسمتى از سود دنيا كه بخواهد به او ميدهيم .
« قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْه أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى » 23 فخر : در معنى اين جمله اختلاف است : 1 - ابن عبّاس گفت : چون پيغمبر با همه ى قريش خويش بود مقصود از اين جمله آن است كه من از شما چيزى نميخواهم جز كه شما بواسطه ى خويشاوندى با من كومكم كنيد . 2 - سعيد بن جبير گفت : يعنى با خويشان پيغمبر دوستى كنيد . 3 - قتاده گفته است : يعنى دوست بداريد كارى را كه شما را به خدا نزديك كند . 4 - يعنى مزد من دوستى شما است با خويشاوندان خودتان .
مجمع : از امام باقر و صادق و امام سجّاد عليهم السّلام نقل شده است :
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 449
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٤٤٩