هم الهام شده است . و بعضى گفتهاند : يعنى حروف معجم به تو و گذشتگان وحى مىشود .
« تَكادُ السَّماواتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْ فَوْقِهِنَّ » 5 فخر : اين جمله چند معنى مىشود 1 - از هيبت خداوند كه در بالاى آسمانها قدرتش مسلَّط است و فراگير ممكن است آنها از يكدگر جدا شوند . 2 - چون كلمهء ارض در آيت جلو بوده است ممكن است معنى چنين باشد : آسمانها از بالاى زمينها شكافته شوند . 3 - يعنى از آن سوى بالا كه آنها در آن هستند ممكن است از هم شكافته شوند . و جهت امكان اين شكافتن يا همان هيبت عظمت حقّ است يا زشتى سخن مشركين كه فرزند و شريك مىپنداشتند .
« لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرى وَمَنْ حَوْلَها » 7 فخر : اگر اين جمله به ظاهر بفهماند كه تو را فرستاديم براى بيم و نويد مردم امّ القرى كه مكّه است و اطراف آن انحصار مأموريّت آن حضرت را به همان سرزمين نميفهماند بعلاوه كه در آيت ديگر گفته شده است « ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ » يعنى مأمور بابلاغ بر همه ى مردم هستى و خود پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله هم فرموده است كه دستورهاى من براى همه ى مردم هستى و خود پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم هم فرموده است كه دستورهاى من براى همه ى مردم است .
« وَمَا اخْتَلَفْتُمْ فِيه مِنْ شَيْءٍ فَحُكْمُه إِلَى اللَّه » 10 مجمع : يعنى در آنچه اختلاف كنيد نشان دادن درست از نادرست با خدا است و بعضى گفتهاند : يعنى خداوند دليلى براى شما معيّن مىكند كه راه درست را پيدا كنيد و بعضى گفتهاند :
يعنى در قيامت معلوم كند كى به راه راست بوده و كه نبوده است .
ابو الفتوح : اين آيه دليل است بر اينكه كسى حقّ ندارد حكمى از خود در دين معيّن كند مگر آيتى محكم يا خبرى متواتر بر حكمى باشد .
« يَذْرَؤُكُمْ فِيه » 11 طبرى : مجاهد گفته است : يعنى شما را نسل به نسل به همين جور مىآفريند . قتاده گفته است : يعنى زندگى شما را به اينجور قرار مىدهد .
مجمع : كلمه ى « فيه » يعنى در اين گونه جفت قرار دادن . و فرّاء گفته
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 447
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٤٤٧