بآزارى هميشگى باشند
46 و دوستى كه در پيشگاه حقّ يارى شان كند ندارند .
چه آن را كه خدا گمراه كند راهى برايش نباشد
47 پس اى مردم پيش از فرا رسيدن آن روز كه باز گشتى از فرمان حقّ نخواهد بود دعوت پروردگار خود بپذيريد كه به آن روز پناهگاه نداريد و انكارى نتوانيد
48 اى محمّد اگر مردم پشت به تو كردند [ و سخنانت را نپذيرفتند انديشه مدار ] كه بنگهبانى شان نفرستاديمت و جز پيغام دستورى ندارى چون آدمى را گر رحمتى برسانيم بدان شاد است و اگر بسزاى كارش بدى بيند ناسپاس باشد و كافر نعمت
49 [ با اينكه ] پادشاهى آسمانها و زمين پديده ى حقّ است و بهر كه مصلحت باشد فرزند نرينه بخشد
50 و به آنكه خواهد مادينه و يا هر دو را دهد و يا سترون و نازا كند چون هم دانا است و هم توانا . [ پس با خود بسنجند كه با كه در ستيزند و چه نعمتى را كفران ميكنند ؟ مگر انتظار دارند سخن حقّ با تو بشنوند تا گفتارت بپذيرند ؟ ولى بدانند ]
51 آدمى را نشايد كه خدا با او سخن گويد بجز كه حقايق بدلش افتد يا در پس پرده ى پندار سخن شنود [ كه ديگران را آن در پرده در جلو است و نتوانند شنيد ] و يا فرستاده اى از سوى حقّ آيد و آنچه را خدا فرموده با او براز بگويد كه البتّه خداوند است پيوسته و الا و دانا
52 و به همين روش اى محمّد حقيقتى از كار و ساخته ى خود به تو الهام كرديم كه پيش از آن تو نميدانستى قرآن و ايمان چيست بلكه ما آن را پرتوى كرديم تا هر كه را از بندگانمان بسرنوشت كرده باشيم با آن رهبرى كنيم . و البتّه تو [ با اين عنايت ما ] به راه راست رهبرى ميكنى
53 راه همان خداوندى كه از او است هر آنچه در آسمان و زمين است . پس همه بدانند كه بازگشت همه چيز بسوى او است .
سخن مفسّرين : كشف : ابن عبّاس گفته است اين سوره بمكّه نازل شده است مگر چهار آيت از « قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْه أَجْراً » تا آخر چهار آيه كه به مدينه نازل شده است ، و پنجاه و سه آيت است و هفت آيه آن منسوخ است .
« حم عسق » 2 كشف : ابن عبّاس گفت : حاء ، حلم خداوند است ، ميم ،
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 445
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٤٤٥