ديگر است كه در نظرشان جلوه دادند - آسوده باشند كه خبرى نيست و بعضى گفتهاند : آنچه در جلو دارند يعنى كارهائى كه خود ميكردند . و آنچه در پس پشت دارند آن است كه ديگران كرده و ميكنند و در نظرشان آراسته شده است و در آينده اين كافران هم انجام خواهند داد . و اين آيه بمذهب اشاعره روشن است ولى بمذهب معتزله مقصود اين است كه چون آنها سرگرم بكفر و كجى بودند خداوند هم از هر توفيق و وسيله ى سعادت محروم شان كرد تا اينكه بجز همان قرناء و همنشينان و دوستان ديو خوى دوستى ديگر نداشتند كه به راه نيكى رهبرى شان كند .
« لا تَسْمَعُوا لِهذَا الْقُرْآنِ وَالْغَوْا فِيه » 26 كشف نوشته : اين آيت در شأن بو جهل فرود آمد كه فرا سفهاى اصحاب خويش گفت : چون محمّد قرآن خواند شما بآواز بلند ، شغبى و جلبى در گيريد : دست كوبيد و صفير زنيد و شعر و رجز گوئيد و سخنان نابكار بىحاصل در ميان قرائت وى افكنيد چنانك بر وى غلبه كنيد تا او خاموش شود يا قرائت بر وى شوريده گردد و فراموش كند .
« الَّذَيْنِ أَضَلَّانا » 29 مجمع : از علىّ عليه السّلام نقل است كه مقصود شيطان است و قابيل كه دو فرد اوّلين گمراه كننده بودند و ابداع معصيت كردند . و بعضى گفتهاند : مقصود دو فرد مخصوص نيست بلكه هر دسته اى است از ديو و آدمى كه گمراه مىكند و بسوى كفر و كجى دعوت مىكند .
« ثُمَّ اسْتَقامُوا » 30 كشف : پيغمبر فرمود : يعنى هر كه موحّد شد و با يگانه پرستى مرد . علىّ فرمود : يعنى بر انجام فرائض مواظب بود .
و هم در كشف الاسرار نوشته است : توحيد معرفت كه عبارت از آن استقامت آمد آن است كه : در تصديق بنهايت تحقيق رسد و در حدايق حقايق ايمان بقدم صدق و يقين بخرامد و بر جادّه ى صراط مستقيم قدم ثابت دارد ، قلاده ى تجريد بر جيد تفريد بندد ، شراب محبّت از دست ساقى صدق بچشد ، در باغ لطايف گل معارف ببويد ، عالم علوى و سفلى را بر هم زند ، به زبان بىخودى گويد :
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 426
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٤٢٦