ما برسد او اين جمله را گفت كه بگذاريد من موسى را بكشم كه از شرّش آسوده شويد .
« أَوْ أَنْ يُظْهِرَ » 26 كشف : يعقوب و مردم كوفه با همزه ى « أو » خواندهاند يعنى يا دين شما را عوض كند يا در ملك فساد كند . و ديگران « و ان » بىهمزه خواندهاند يعنى دين عوض كند و آشوب كند و جمله ى « يُظْهِرَ فِي الأَرْضِ الْفَسادَ » با ضمّ ياء به صيغه ى مزيد از مصدر اظهار خواندهاند و كلمه ى فساد را منصوب تا مفعول باشد ، يعنى نمودار كند موسى فساد را ، و بفتح ياء و هاء به صورت مجرّد از مصدر ظهور قراءت كردهاند با رفع فساد كه فاعل باشد . يعنى ميترسم از كار هاى موسى آشوبى نمودار شود .
« يَوْمَ التَّنادِ » 32 طبرى : بتخفيف دال خواندهاند يعنى روزى كه مردم بهشت دوزخيان را آواز ميكنند . و از مصدر « تنادى » بر وزن تفاعل است كه ياى آخر ساقط شده است و با تشديد دال نيز خواندهاند كه از « تنادد » بر وزن تفاعل باشد و مجرّد آن ندود بمعنى فرار است يعنى روزى كه از آتش فرار ميكنند و بصفوف ملائكه برخورد ميكنند و بر ميگردند .
« عَلى كُلِّ قَلْبِ مُتَكَبِّرٍ جَبَّارٍ » 35 مجمع : با اضافه ى كلّ بقلب قراءت شده است يعنى بر همه ى دلهاى گردنفرازان ستمگر ، و با تنوين كلّ و قلب قراءت ابو عمرو بن العلاء و ديگرى است و معنى مجازى است يعنى بر دلى كه گردنفراز است و مقصود دل شخص متكبّر است و از قراءت ابن مسعود منقول است « قلب كلّ متكبّر » بتقدم قلب و اين قراءت مناسب با قراءت مشهور است .
« فَأَطَّلِعَ » 37 مجمع : برفع و نصب هر دو قراءت شده است كه اگر جملهء جدا باشد يعنى شايد برسم و شايد خبردار شوم . و بقراءت نصب جواب جمله ى اوّل است يعنى برسم تا خبر دار شوم .
« أَنَّ الْمُسْرِفِينَ - الخ » 43 طبرى : در مقصود از مسرفين چند قول است 1 - مجاهد گفته است : يعنى آنها كه در خونريزى بيباك هستند 2 - قتاده گفته
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 393
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٣٩٣