79 اى محمّد بگو : آنكس زنده مىكند كه نخستين بار پديدار كرد و به همه چيز دانا است
80 همان كه از چوب تر آتش براىتان در آورد و از آن آتش مىافروزيد .
81 مگر آنكه آسمانها و زمين آفريد نتواند همانند آن آفريد ؟ بلى كه ميتواند چه او دانا آفريدگار است و بس
82 كه اندازه ى كارش همين است به چيزى گويد :
باش و او شده است
83 پس چه پاكيزه است آنكه پادشاهى همه چيز بدست او است و شما آدميان را بسوى او باز گردانند .
سخن مفسّرين : « اتَّقُوا ما بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَما خَلْفَكُمْ » 45 مجمع : 1 - ابن عبّاس گفته است : يعنى بپرهيزيد از رستاخيز آينده ى خود و بترسيد و آماده ى آن شويد ، و از كار دوران زندگى بيمناك باشيد ، و گول آن نخوريد 2 - مجاهد - گفته است : از گناه گذشته توبه كنيد و در آينده از آن دورى كنيد . 3 - قتاده گفته است : بيمناك باشيد از آزارى كه مردم گذشته ديدند و آنچه در عالم ديگر در پيش داريد . 4 - حلبى از امام صادق عليه السّلام نقل كرده است : بپرهيزيد از از گناهى كه در آينده گردنگير خود كنيد و از آزارى كه در گذشته براى خود آماده كردهايد .
« أنُطْعِمُ مَنْ لَوْ يَشاءُ اللَّه أَطْعَمَه » 47 مجمع : در گوينده اين جمله اختلاف است : حسن بصرى گفته است : به يهود خيبر گفتند به فقرا چيزى بدهيد آنها گفتند : اگر خدا ميخواست ميداد 2 - مقاتل گفته است : چون كافران قريش ميگفتند : از اموال ما فلان قسمت مال خدا است مسلمانان به آنها گفتند :
از همان كه مال خدا ميدانيد به فقرا بدهيد ، آنها اين جمله را بجواب گفتند :
3 - و بعضى گفتهاند : اين سخن مردم زنديق و كافر است كه ميگفتند اگر خدائى روزى رسان هست چرا از ما ميخواهيد ، از او بخواهيد كه بعقيده ى شما به ما داده و به آنها نداده است .
« إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا فِي ضَلالٍ » 47 طبرى : در گوينده ى اين جمله اختلاف است : ممكن است دنباله ى سخن اوّل باشد كه گمراه هستيد از ما روزى براى
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 267
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٢٦٧