ترسيدند و از قلعه هاى خود به زير آمدند و مردها كشته شدند و « تَأْسِرُونَ فَرِيقاً » مقصود زن و بچه ى آنها است كه اسير مسلمانان شدند . ابن اسحاق گفته است چون اعراب از دور مدينه رفتند و مسلمانان و پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله به خانه شان برگشتند و ابزار جنگ خود باز كردند و نيمروز شد به پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله فرمان رسيد به طرف بنى - قريظه برود ، و ابن شهاب زهرى گفته است : پيغمبر دستور داد ميان مردم آواز كردند : هر كس گوش بفرمان پيغمبر است نماز عصر نخواند تا بسرزمين بنى قريظه انجام نماز كند ، و علىّ عليه السّلام را با پرچم خود به آن سوى روانه كرد و خود بر سر چاهى كه متعلَّق به بنى قريظه و بنام « أنا » بود فرود آمد و مردم پشت سر يكدگر رسيدند و بعضى پس از هنگام عشا رسيدند و نماز عصر نخوانده بودند چون دستور پيغمبر بود كه نماز عصر بسر زمين بنى قريظه بخوانند و تا به آن جا رسيدند نماز عصرشان قضا شد و قضاى آن را خواندند و پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله به آنها اعتراض نكرد كه چرا نماز را بوقت خود نخوانديد ؟ « 1 » « وَأَرْضاً لَمْ تَطَؤُها » 27 طبرى : يعنى علاوه بر خانه و مال و زمين بنى قريظه ديگر سرزمينها كه هنوز قدم شما به آن جا نرسيده است در آينده بتصرّف شما در خواهد آمد ، و در مقصود از آن سرزمين كه بعد تصرّف خواهند كرد اختلاف است : 1 - حسن بصرى گفته است : مقصود سرزمين روم و ايران است . 2 - يزيد
هامش
( 1 ) يهود بنى قريظه با پيغمبر پيمان بسته بودند كه هر كس و طايفه كه بمدينه حمله كند همگى با هم بدفع آن بكوشند در غزوهء احزاب مشركين با هم همپيمان شدند و يكباره بمدينه هجوم كردند و بنو قريظه بجاى اينكه از مدينه و اهلش دفاع كنند پيمان شكستند و با مشركين همگام شدند و قرار بستند كه اينها كه داخل مدينهاند از داخل و مشركين كه از مكّه آمدهاند از خارج بهمدستى هم مسلمين را ريشه كن كنند و تا حدّى هم شروع به عمل كردند ولى موفق نشدند و خداوند مشركين را خوار و زبون فرمود و فرار كردند لكن بنى قريظه كه در مدينه بودند بايد به سزاى پيمان شكنى خود برسند و رسيدند ، و شرح ماجرا را مفصّلا در قصص القرآن سابق الذكر آوردهام براى اطلاع بيشتر بدانجا مراجعه فرمائيد . ( مصحّح )