ميكنند اثبات خويش و نفى غير
چه امام صومعه چه پير دير
« وَإِذا مَسَّ النَّاسَ ضُرٌّ » 33 كشف : يعنى چون مردم مكّه گرفتار گرسنگى و قحطى و بىبارندگى شوند .
« إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ » 33 كشف : بعضى گفتهاند : مقصود از كلمه ى « النّاس » در جمله ى جلو عموم مردم است كه مؤمن و كافر باشد و كلمهء « فريق » در اين جمله مختصّ است بكافران .
« إِذا هُمْ يَقْنَطُونَ » 36 كشف : « يقنطون » با صداى بالاى نون و صداى جلو نون هر دو قرائت شده است .
« فَآتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّه » 38 فخر : چون در آيات جلو مردم منحرف معرّفى شدند كه در گرفتارى نااميد ميشوند و در خوشى شادند و بآيت جلوتر گفته شده است « إِذا مَسَّ النَّاسَ ضُرٌّ دَعَوْا » كه اگر گرفتار شوند خدا را ميخوانند در اين آيه يادآورى شده است كه نبايد نظر بتنگى معيشت و آسودگى داشت بلكه بايد به انديشه ى فرمانبرى و انجام وظيفه باشند . و مناسبت ديگر براى وابستگى اين آيه بآيات گذشته اين است كه چون گفته شده است روزى از خداوند است در اين آيه دستور داده شده است كه خوددارى از نيكى به ديگران نكنيد كه از خزانه ى خدا كم نميشود و همانكه بسط رزق براى شما مىكند هميشه هست و مىرساند ، و چون اين آيه براى دستور بزكات نيست و براى احسان بمستحقّ است اين سه دسته نام برده شده است نه ديگر مستحقّين زكات تا هر كس چه موظَّف به زكات يا غير موظَّف به اينها احسان كند و ببخشد .
« وَما آتَيْتُمْ مِنْ رِباً » 39 كشف : ربا بمعنى زيادى است و دو جور است :
1 - آنچه در معامله معيّن ميكنند كه زيادى بدهند و اين رباى حرام در دين است و در سوره ى بقره شرح آن گذشته است ، و سدّى گفته است اين آيه براى همين ربا است كه حرام كرده و ثقيف اينجور معامله داشتهاند و آنها را منع كرده است . 2 - آنچه كسى از راه هديّه و بخشش چيزى ميدهد كه بيش از آنچه