نور هدايت با چشم بصيرت آن را ديد .
روح البيان : چون مطلوب موسى آتش بود خداوند به صورت مطلوب مجازى او نمودار شد تا توجّه بحقّ كند و رو گردان از آن نشود .
[ « أَوْ أَجِدُ عَلَى النَّارِ هُدىً » 1 ابو الفتوح : گفتند « هدى » بمعنى هادي است يعنى يا كسى را يابم كه مرا به آتش راه نمايد ] .
« فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ » 12 طبرى : عكرمه گفته است : چون كفش موسى از پوست خر مرده بود به او امر شد كه نعلين خود بدر كن ، حسن بصرى گفت : كفش موسى پوست گاو بود ولى چون در سرزمين مقدّسى بود براى تماسّ پاى او با زمين مأمور به اين كار شد تا بركت زمين بپاى او برسد « 1 » .
كشف نوشته : يعنى اى موسى يگانه را يگانه باش ، از دو گيتى بيزار شو تا نسيم انس از صحراى لم يزل دميدن گيرد حجاب تقسيم از پيش برخاسته و نداى لطف بجان رسيده .
تفسير حسينى نوشته : نظم :
گنجى كه زمين و آسمان طالب او است
چون در نگرى برهنه پايان دارند
و گفتهاند : دل خود را از فكر اهل و ولد فارغ كن .
مجمع : در اين آيات چند اختلاف قرائت است : 1 - « إِنِّي أَنَا رَبُّكَ » با فتح همزه در « انّى » و كسر آن ، 2 - « لأَهْلِه امْكُثُوا » با ضمّه ى ضمير أهله و كسر آن .
3 - « انّا اخترناك و أَنَا اخْتَرْتُكَ » به صورت متكلَّم مع الغير و متكلَّم وحده 4 - « طوى
هامش
( 1 ) علل الشرايع : صدوق ( ره ) بسند صحيح از يعقوب بن شعيب از امام صادق عليه السّلام روايت كرده كه فرمود : « قال اللَّه تعالى لموسى : « فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ » لأنّها كانت من جلد حمار ميّت » براى اينكه از پوست خر مرده بوده . و اين بعيد نيست زيرا استعمال اجزاء ميته معلوم نيست در شريعت موسى عليه السلام حرام بوده بخصوص پوست دباغى شده كه حرمت استعمالش بين مسلمين هم اختلافى است . ( مصحّح )