هبّت رياح العناية بلغ المنزل من غير كلفة « يعنى اگر باد لطف ازليّت از هواى فردانيّت بر دل او وزد به منزل رسد بىكلفت .
أبو الفتوح : يعنى دسته دسته بسوى خداوند محشورشان ميكنيم ، و بعضى گفتهاند : يعنى سواره ميآيند ، و خبرى است كه بر حيواناتى كه به دنيا قربانى كردهاند سوار ميشوند ، چون پيغمبر ( ص ) فرموده بقربانى اهميّت بدهيد كه وسيله ى سوارى شما است بقيامت . و روايت است كه علىّ عليه السّلام بپيغمبر ( ص ) عرض كرد : وفد و واردين بر پادشاه و امير سواره باشند پس وفد « ورود » بر خداوند بچه گونه است فرمود : ملائكه مؤمنين را استقبال كنند با شتران كه پالان و افسارشان از طلا است .
حسينى نوشته : يعنى ايشانرا سواره ببهشت برند ، چنانچه وافدان را به - درگاه ملوك مىبرند . امام قشيرى قدّس سرّه فرموده : بعضى بر نجائب طاعات و عبادات باشند و قومى بر مراكب همم و نيّات آنان كه بر مراكب طاعات باشند بهشت - جويانند ايشانرا بروضه ى جنان برند و آنان كه بر نجائب همّت باشند خدا طلبانند ايشان را بقرب رحمن خوانند ، جنان جوى ديگر است و رحمن جوى ديگر .
« نَسُوقُ الْمُجْرِمِينَ إِلى جَهَنَّمَ وِرْداً » 86 مجمع : ابن عبّاس و حسن بصرى و قتاده گفتهاند : يعنى گناهكاران را وادار ميكنيم كه تشنه و پياده بسوى دوزخ روند مانند شتر تشنه كه وارد بر آب مىشود و كلمه ى « وردا » بجاى عطاشا استعمال شده است براى اين است كه مردم تشنه هم براى آب قدم بآبگاه مينهند و اين كار را ورود مينامند ، و بعضى گفتهاند : « ورد » بمعنى نصيب و بهره است يعنى بهره ى آنها جهنّم است .
« لا يَمْلِكُونَ الشَّفاعَةَ » 87 فخر : يعنى امكان شفاعت نيست يا از ديگران براى آنها يا از آنها براى ديگران .
« إِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمنِ عَهْداً » 87 مجمع : عهد ايمان است و اقرار بتوحيد و تصديق پيغمبران . يعنى كسى اختيار شفاعت ندارد مگر آنهائى كه چنين پيمانى استوار كردهاند و اهل ايمان يكدگر را شفاعت ميكنند .
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 84
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٨٤