دور شو تا از آزار من بسلامت باشى . [ ابو الفتوح : يعنى از بر من برو و از من ببر مدّتى دراز .
« سَلامٌ عَلَيْكَ » 47 ابو الفتوح : گفتند معنى آنست كه سلامت باد ترا بحقّ پدرى و تربيت ، و گفتند بر سبيل وداع گفت كه در حال وداع سلام كنند يكديگر را ، و گفتند جواب آن گفت كه او گفت « لأَرْجُمَنَّكَ » تا اين كار بسته باشد كه خدا گفت :
« إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً » بجواب سفاهت سفيهان حليمان سلام گويند تا سلامت يابند .
« سَأَسْتَغْفِرُ لَكَ رَبِّي » 47 ابو الفتوح : در ظاهر مطلق است ولى در معنى مشروط و تقدير آنست كه « ان تركت الأوثان و آمنت باللَّه » اگر بتها را رها كنى و بخداى واحد ايمان آرى ، و ممكن است كه آزر به او وعده ايمان داده بود پنهانى چنان كه از آيه « وَما كانَ اسْتِغْفارُ إِبْراهِيمَ لأَبِيه إِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ وَعَدَها إِيَّاه » استفاده مىشود ] .
« جَعَلْنا لَهُمْ لِسانَ صِدْقٍ » 50 طبرى : ابن عبّاس گفته است : يعنى ستايش خوب و خوشنامى يا به زبان خراسانيها « مردم تعريفش ميكنند » و كلمه ى « عليّا » براى فهماندن اين است كه در همه ى مذاهب از او بنيكى ياد ميكنند ، و عرب ميگويد « جاءني لسان فلان » يعنى بدگوئى يا تعريف فلان كس به من رسيد .
« إِنَّه كانَ مُخْلَصاً » 51 ابو الفتوح : بيشتر قاريهاى كوفه با كسر لام خوانده - اند يعنى با اخلاص و بىريا ، و با فتح خوانده شده است يعنى برگزيده براى پيغمبرى ، و روا بود كه مخلص معصوم باشد .
« مِنْ جانِبِ الطُّورِ الأَيْمَنِ » طبرى : يعنى از طرف راست موسى چون كوه چپ و راست ندارد .
مجمع : طور كوهى است بشام و بعضى گفتهاند : مقصود از « ايمن » طرف راست كوه است كه بجانب مدين است و موسى از آنجا بطور رسيد « 1 » .
هامش
( 1 ) « الايمن » صفت « جانب » است نه اسم وادى يعنى از طرف راست وادى كه همان سمت راست موسى ميشده كه از مدين بجانب مصر ميرفته است . و أهل معرفت گويند :
سروش اگر از جانب راست يا مقابل شنيده شود از جانب حقّ است و اگر از جانب چپ يا پس پشت باشد از سوى شيطان . ( مصحّح )