« هذَا الْقُرْآنَ يَقُصُّ » 76 مجمع : اين آيه براى دلدارى پيغمبر است كه يهود در شخصيّت مسيح اختلاف داشتند و هم در آنكه تورات نويد بظهورش داده است كه ميگفتند : يوشع بوده است و يا هنوز نيامده است و ديگر اختلاف آنها را اين قرآن نمودار مىكند و علاوه اعجازى است از پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله كه با نخواندن كتابهاى آنها حقايق آنها را روشن مىكند .
[ « وَلا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعاءَ » 80 أبو الفتوح : ابن كثير « تسمع » را بفتح تاء و ميم و رفع الصّمّ قرائت كرده است يعنى كران دعاء نشنوند ، و بقرائت معروف يعنى تو نتوانى شنوانيد كران را .
« إِذا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ » 80 هنگاميكه پشت كنند و بروند ، اگر شنوا باشد و پشت كند و برود نشنود تا چه رسد به كسى كه كر باشد ] .
« أَخْرَجْنا لَهُمْ دَابَّةً مِنَ الأَرْضِ » 82 فخر : مردم در دابّة الأرض چهار بحث دارند 1 - در اندازه ى او 2 - در شكل او و چگونگى خلقت او 3 - در طرز خروج او از زمين 4 - در جائى كه او از آن بيرون ميايد . و از نشانه هاى پيدايش قيامت همين بيرون آمدن دابّة الأرض است « 1 » .
تفسير صفى عليشاه :
در زمان آخر از دور وجود
آنچنان جنبنده اى كامل نمود
اندر آرد از زمين ناچار سر
هست شرحش اندر اخبار و سير
آمد از ارض بدن يعنى برون
دابه اى كو بود پنهان در قرون
نفس كلَّى آن زمان مشهود تو است
وان بوجهى مهدى موعود تو است
هامش
( 1 ) در تفسير دابّة الارض روايات مختلف است و مفسّرين نيز اقوال مختلفى دارند و استاد ما مرحوم شعرانى أعلى اللَّه مقامه گويد : در مكاشفات يوحنّا ذكر دابّة الأرض نيز آمده است و مسيحيان آن را حمل بر فتنه هاى آخر الزّمان ميكنند كه بدينصورت براى يوحنّا متمثّل شد ، نه بر موجودى معيّن و مشخّص و آن را نظير دجّال ميشمارند ، و ليكن معترفند كه تفسير كامل آن ممكن نيست و بايد آن را خواند و حقيقت را به خدا واگذار كرد و چون روايات ما در تفسير آن مختلف است ما نيز توقّف كنيم اولى باشد . ( مصحّح )