« يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَ » بلكه آنگونه مردم نكوكارند و اين موهبت الهى را بيهوده نميگذارند و يارى حقّ ميكنند و زشتى ستم را نمايان ميسازند ، و بستايش صاحبان قدرت و سلطنت نمىپردازند و نواقص ملك و فرد و اجتماع را در قالبهاى الفاظ شيرين و مطبوع لابلاى مضمونهاى دلفريب و مهيّج به گوش عالميان ميرسانند ، و در تاريخ تمدّن و تربيت بشر بجاى ميگذارند « 1 » .
سورهء شعرا در اينجا بپايان رسيد و سورهء نمل آغاز ميگردد
هامش
( 1 ) علىّ بن ابراهيم - رحمه اللَّه - در تفسير آيهء « وَالشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ » گويد امام عليه السلام فرمود : هرگز ديده اى شاعرى را كه كسى از او متابعت و تقليد كند ، پس ناگزير مراد كسانى هستند كه به نظر و رأى خود دين ميسازند و جماعتى بىفكر از آنها پيروى ميكنند ، و تأييد مىكند اين معنى را جملهء « ألَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وادٍ يَهِيمُونَ » يعنى با مخالفشان با ادلهء پوچ و باطل ستيزه مىكنند و با اصول و مبانى گمراهان مجادله ميكنند ، و در هر راهى گام مىنهند يعنى براى رسيدن بهدف هر راهى كه پيش آيد ميروند « وَأَنَّهُمْ يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَ » يعنى با اينكه مرتّب مردم را پند مىدهند خود عمل نمىكنند و نهى از منكر مىكنند ولى خود از منكر دست بردار نيستند ، و مردم را بمعروف مىخوانند ولى خود بدان عمل نمىكنند - انتهى .
جملهء « يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَ » اشاره است به اينكه اين جماعت كسانى هستند كه بدون هيچ امتياز و فعاليّت در راه خير تنها به گفتن بسنده كرده و بدون اينكه قدمى مثبت در راه آن بردارند توقّع دارند كه مردم آنانرا در عداد فاعلان كارهاى نيك محسوب دارند و ستايش كنند چنان كه در آيهء ديگر مىفرمايد « يُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِما لَمْ يَفْعَلُوا » . و ممكن است معنى اين باشد كه زياد دروغ مىگويند و هر چه را كه مردم دوست دارند آنها ادّعا مىكنند و به خود مىبندند .
در عصر ما از اين گونه مردم شاعرمنش فراوانند و چنين مىپندارند كه واقعا مردم آنها را نمىشناسند . ( مصحّح )