شده است كه از بطن همان عاد اولى بودهاند و بنو بكر بن معاويه بن بكر بن عاد آنها هستند . و قبيله ى ثمود در كتب روم و يونان مكرّر ياد شده است و در قسمتهاى علياى حجاز آثار آن را پيدا كردهاند و سنگ نبشته هاى آن را خواندهاند و بموجب آنچه از خرابه هاى آشور پيدا كردهاند در ضمن اخبار جنگها و كشورگشائيها نشان ميدهد كه در حدود قرن هشتم قبل از ميلاد مردمى معتبر و داراى شخصيّت در آن روزگار بودهاند ، و بعضى محقّقين در آثار يمن و حضر موت معتقدند كه تمدّن عرب قديم اصل تمدّن مصر قديم است و فراعنه ى مصر تمدّن خود را از يمن گرفتهاند و بهر اندازه كه اين نظر درست باشد اينرا مىرساند كه از هزاران سال پيش عرب در تمدّن با سابقه و ريشه دار بوده است ، و بعضى معتقدند كه نژاد سامى اوّل در جزيرة العرب نمودار شده است و عبرانيها و آراميها از آنجا خارج شده در آن دور و بر بآبادانى بر شهرنشينى پرداختهاند و عرب در آنجا بياباننشين مانده است . اين بود سخن جرجى زيدان و در هر صورت اين چند گروه كه در اين آيات نامبرده شده است با پيغمبرانشان براى مردم زمان پيغمبر كه روى سخن با آنها دارد معلوم بوده خواه از تورات و يهود آنجا و يا از خاطره هاى گذشتگان و نقل هرنسل براى بعد شنيده باشند اين سرگذشتها را باور داشته و منكر نشدهاند و در هر يك از اين قسمتها زشتترين كار آن مردم يادآورى شده است و پند پيغمبرشان و نافرمانى آنها و گرفتارى در دنباله ى آن تا اين چند قسمت موجب عبرت از گذشته باشد و راهنماى به عمل در آينده .
3 - آيات 128 تا 130 « أتَبْنُونَ بِكُلِّ رِيعٍ » - تا - « جَبَّارِينَ » سرزنش مىكند آنهائى را كه در هوى پرستى و به كار بردن خواسته ها به آن اندازه فزونخواهى ميكنند كه در هر جائى آثارى از بزرگى و شخصيّت خود درست ميكنند و برترى خود را بر ديگران بواسطه ى ساختمانهاى عالى در هر شهر و آبادى بمردمان نشان ميدهند و در هنگام انتقام از آن بيچاره كه اندك كوتاهى در فرمانبردارى كرده است از هيچ زجر و آزار خود - دارى نمىكنند عاقبت گرفتار عذاب مىشوند چنان كه امروز آنهائى كه مليونها سرمايه و آب و زمين فراهم كرده و در داخل و خارج كشور عمارات و ساختمانهاى با نهايت
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 440
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٤٤٠