طبرى : دو جمله ى « خَيْرٌ مُسْتَقَرًّا وَأَحْسَنُ مَقِيلًا » يعنى مؤمنين جاىشان در بهشت بهتر از جاى كافران سرمايه دار است در دنيا و مدّت حساب و بازجوئى آنها بقيامت بهتر است از آن مدّت آسايش و خواب نيمروزشان در دنيا مثل « يُحاسَبُ حِساباً يَسِيراً » .
« يَوْمَ تَشَقَّقُ السَّماءُ بِالْغَمامِ » 25 أبو الفتوح : يعنى اى محمّد از آن روز ياد كن كه آسمان بشكافد و برآن ابر باشد « 1 » و يا از بالاى آن ابر نمودار شود .
مجمع : تشقق با تخفيف شين قرائت مردم كوفه و ابو عمرو است و ديگران با تشديد شين خواندهاند و گفتهاند چون بايد تتشقّق با دو تاء و مضارع باشد يك تاء ساقط شده است و بجاى آن شين مشدّد شده است . و معنى جمله ى بگفته ى فرّاء اين است : كه آسمان از ابرى سفيدى شكافته مىشود .
فخر : چون در يك آيه گفته شده است « يَأْتِيَهُمُ اللَّه فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمامِ » و در آيت ديگر « إِذَا السَّماءُ انْفَطَرَتْ » پس اين جمله ى « تَشَقَّقُ السَّماءُ بِالْغَمامِ » معنى هر دو جمله را ميفهماند ، و قاضى گفته است : ممكن است كه ابرى ايجاد شود كه از فشار آن ، آسمان شكافته شود .
حسينى نوشته : يعنى آسمان بشكافد از غمام و دور شود تا غمام فرود آيد و اين آن غمام است كه حقّ سبحانه فرمود « ظُلَلٍ مِنَ الْغَمامِ » .
نفحة الرّحمان نهاوندى نوشته : آسمانها شكافته شود بسبب ابر سفيد نازك بنابر گفته ى بعضى يا بسبب ابر كلفتى بكلفتى همه ى هفت آسمان بگفته ى ديگرى .
« وَنُزِّلَ الْمَلائِكَةُ » 26 مجمع : با دو نون بدون تشديد و نصب ملائكه قرائت ابن كثير است و با يك نون و تشديد زاى و رفع ملائكه قرائت ديگران است ، و در نتيجه ى معنى تفاوت نيست .
« يَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلى يَدَيْه » 27 مجمع : ابن عبّاس گفته است : اين آيه براى عقبة بن ابى معيط و ابىّ بن خلف نازل شد ، چون آنها دوست هم بودند و
هامش
( 1 ) يعنى ابرهاى آسمان بشكافد .