شويم و با اينان برابر شويم .
سخن ما در اين آيات : همان است كه در ترجمه و نقل از ديگران نوشتيم فقط آيت آخر جمله ى « جَعَلْنا بَعْضَكُمْ لِبَعْضٍ فِتْنَةً - تا آخر » چون كلمه ى « فتنه » در لغت چندين معنى دارد و جليش تفليسى در وجوه القرآن پانزده معنى براى آن نقل كرده است . مىشود از اين جمله معانى بيشتر و راهنمائيهاى مفصّلتر از آنچه مفسّرين نوشتهاند استفاده كرد و از اينرو مىشود گفت : 1 - اين جمله اخطار و بيدار باش براى مردم است كه شما آدميزادها در زندگى و ارتباط با يكدگر طورى هستيد كه خواه و ناخواه يكى موجب آزمايش است براى ديگرى اگر ما فوق و اختياردار هستيد رفتارتان با آنها كه در اختيار شما هستند فتنه و آزمايش شما است كه چگونه رفتار كنيد و وظيفه ى خود را نسبت به آنها انجام دهيد و در مقام و رياست و اختيارات خود نسبت بمردم سودمند يا زيانآور ، دادگستر يا ستمگر باشيد ، و اگر ما دون ، و وظيفه دار انجام دستور از كسى هستيد آن هم دگر آزمايشى است كه بطمع استفاده از اختيارات يا خوف از سختگيرى تا چه اندازه فرمانبرى ميكنيد و بدستور ما فوق خود ، مردم آزارى و كارشكنى براى ديگران ميكنيد يا چون او آدم نرمخوئى است در كار خود تا چه اندازه سهل انگار هستيد و در انجام آن كوتاهى ميكنيد . يا اگر فرمانروا فرمان بمردم آزارى و ناروا و تجاوز و تعدّى به ديگران داد شما دستورات او را اطاعت مىكنيد يا فرمان خدا را ميبريد كه فرموده « إِنَّ اللَّه يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسانِ . . . وَيَنْهى عَنِ - الْفَحْشاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ » . 2 - يادآورى و آرام كردن دل مردم است كه ممكن است گرفتار آزار يك دسته از همجنس خود باشيد مثل همسايه ى بد و يا خويشاوند بد - رفتار و يا شريك مال و طرف معامله ى بدحساب و كج انديش كه انسان در زندگى گرفتار يك يا چند دسته ى از اينها مىشود و راه فرار و آسايش هم ندارد اين است كه اين آيه يادآورى مىكند كه اين گونه عذاب و آزار در زندگى هست و در برابر شكيبائى و پايدارى لازم است كه نه زندگى را بر خود تلخ كند و نه از حدود وظيفه و معاشرت با مردم نادرست متجاوز و بدرفتار شود ؟ .
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 370
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٣٧٠