تا همه ذكر [ قرآن ] را فراموش كردند و مردمى گشتند نابود شده
19 پس به آن روز معبودان دروغ شما نمودار كنند چنان كه نتوانيد آن را از خود بدور كنيد و يا كومكى براى خود بياوريد و ستمكاران شما را بعذابى سخت گرفتار كنيم
20 [ اين كافران كه ميگويند : چرا پيغمبر آدمى مانند ما باشد كه مىخورد و گردش مىكند ؟ مگر نبود كه ] پيش از تو هم پيغمبرانى فرستاديم كه در بازارها گردش ميكردند و غذا ميخوردند [ از اين رو است كه ما ] دسته اى را وسيله ى آزمايش دسته ى ديگر كرديم [ كه يكى گرفتار شد و ديگرى تندرست ماند يكى حاكم شد و ديگرى محكوم و يكى رهبر و ديگرى پيرو و ديگرى نافرمان و هر دسته موجب پند و عبرت دسته ى ديگر است ] آيا شما مردم شكيب خواهيد كرد [ و ميتوانيد با اين تفاوتهاى گوناگون كه بر خلاف ميل خود مىبينيد به راه كج نرويد و بوظيفه ى خود رفتار كنيد ؟ ] و خداى تو بينا بوده و غافل و بىخبر نبوده و نيست [ بلكه آگاه است به آنكه صبر مىكند يا نميكند ، ايمان مىآورد يا نه ؟ ] .
سخن مفسّرين : مجمع : اين سوره همگى بمكّه فرود آمده است مگر بگفته ى ابن عبّاس كه سه آيت آن بمدينه نازل شده است از آيت 68 « وَالَّذِينَ لا يَدْعُونَ مَعَ اللَّه - تا - غَفُوراً رَحِيماً » آيت 70 ، و شماره ى آيات اين سوره هفتاد و هفت است باتّفاق همه ى قاريها .
تنوير المقباس : « و من السّورة الَّتي يذكر فيها الفرقان و هى كلَّها مكّيّة » .
« تَبارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقانَ » تفسير حسينى نوشته است : صاحب كشف الاسرار سه معنى اختيار فرمود : اوّل - آنكه بركت از او است و اين اشارت بكارسازى و بنده نوازى حقّ است ، دوّم - آنكه بزرگوار و برتر است و اين بيان صفت سرمدى و نشان عزّت ازلى و ابدى او است ، سوّم - آنكه دائم و ثابت است و آن عبارت از دوام ذات او است « لم يزل و لا يزال » كه فرو فرستاد قرآن را كه جداكننده است ميان حقّ و باطل و حلال و حرام .
تنوير المقباس : يعنى صاحب بركت و بعضى گفتهاند : يعنى بالاتر است و
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 363
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٣٦٣