دل است . ( و در آن كتاب نوشته است : پير طريقت گفت : الهى آمدم با دو دست تهى بسوختم بر اميد روز بهى چه بود اگر از فضل خود بر اين خسته دلم مرهم نهى .
« بِرَبِّهِمْ لا يُشْرِكُونَ » 59 فخر : مقصود از جمله ى « لا يشركون » ايمان و توحيد نيست چون بجمله ى جلو گفته شده است : « بِآياتِ رَبِّهِمْ يُؤْمِنُونَ » پس مقصود اين است كه مردم مؤمن بآيات حقّ و متفكّر در صنع و قدرت الهى و عارف بمعارف قدرت بيتناهى كه بموجب آن فكر و معرفت ايمان در دل و اقرار به زبان فراهم شده است از شرك خفى و بيدينى پنهانى هم اين گونه مردم بدورند و با اخلاص روى ببندگى حقّ ميكنند و جز بسوى او و رضاى او نميجويند .
« وَالَّذِينَ يُؤْتُونَ ما آتَوْا وَقُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ أَنَّهُمْ إِلى رَبِّهِمْ راجِعُونَ » 60 - ابو الفتوح : يعنى آنهائى كه آنچه ميدهند با دلى ترسناك ميدهند چونكه - بازگشتشان بسوى خداوند است . و عموم قاريها چنين خواندهاند ولى عايشه از پيغمبر روايت كرده است كه آن حضرت چنين ميخواند « الَّذين يأتون ما اتوا » كه از مصدر اتيان است بمعنى آوردن يعنى آنچه ميكنند دلهاشان ترسان است و من عرض كردم : آيا اين گونه مردم همانها هستند كه شراب خورند و بزهكار باشند ، و دزدى كنند و بر اين گناهان خود از خدا بترسند ؟ فرمود : نه ، آنها هستند كه نماز كنند و روزه دارند و صدقه دهند و ميترسند كه قبول نباشد .
كشف : حسن بصرى گفت : مردمى ديدم كه ترسشان از نامقبولى عبادت خود بيش از ترس شما بود از عذاب بر معاصىتان .
« وَهُمْ لَها سابِقُونَ » 61 كشف : يعنى مؤمنين بواسطه ى خوبيها پيش قدم هستند و جلو ميروند بسوى بهشت و بعضى گفتهاند لام « لها » بمعنى « الى » هست ، يعنى بسوى خيرات و خوبيها پيش قدم و جلو هستند ، كلبى گفته است : يعنى از ديگران جلو افتادهاند كه كار خوب انجام دهند ، ابن عبّاس گفته است : از خداوند سعادتى جلوتر براى آنها بوده است از اين جهت آنها شتاب بنيكوكارى كردند .
فخر : ممكن است معنى اين باشد : كه مؤمنين در دنيا بخوبيها ميرسند
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 267
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٢٦٧