نزول آيه عالم و جهان براى آن مردم دو مملكت ايران و روم بوده است و دگر سرزمينها مثل هند و حبشه كسى استقلال نداشت و پيرو آن دو مملكت بود ، و قانون پيغمبر ( ص ) و رفتار آنحضرت براى همه ى آن ملَّتها وسيله ى رحمت بود چون يگانه دستور رفتار بعدل و احسان در آن سرزمين بود كه از آنجا پايگاه تمدّن اسلامى را استوار كرد ، شخصيّت محمّد و قرآن او بود كه پيش قدم تمدّن شد و با همه ى معابد و دير و كليسا و تورات و انجيل توحيد حقيقى و آئين اجتماع و با يكديگر با آدمگرى زندگى كردن و به سعادت ابدى رسيدن بوسيله ى او در دنيا منتشر شد و اين است معنى رحمة للعالمين كه هنوز دنباله ى آن باقى است و روز بروز افزون مىشود « 1 » .
هامش
( 1 ) براى اينكه درست مطلب روشن شود كه دنيا در زمان بعثت اين پيغمبر بزرگوار صلَّى اللَّه عليه و آله در چه وضعى بسر ميبرد و بشريّت در چه منجلابى گرفتار شده و وضع مردم تا چه حدّ نابسامان و تاريك و هولناك بود بكتاب « ما ذا خسر العالم بانحطاط المسلمين » تأليف ابو الحسن ندوى يا ترجمه اش مراجعه كنيد تا حقيقت معنى « رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ » بودن آنحضرت صلَّى اللَّه عليه و آله تا حدودى روشن شود .
و نيز ممكن است از « عِبادِيَ الصَّالِحُونَ » مراد بندگانى باشند كه شايستگى اداره امور دنياى مردم را بواقع داشته باشند و بتوانند با قدرت خدا دادى تحت لواى توحيد و رهبرى خدائى بر مردم سرپرستى كنند و ظلم و ستمكارى را ريشه كن كرده و عدل و قسط را به تمام معنى در عرصهء گيتى بگسترند . و اين معنى از پاره اى روايات فريقين ( شيعه و سنّى ) كه در تفاسير مختلف در ذيل همين آيه ذكر شده بدست ميآيد . ( مصحّح ) .