يكديگر گفتند : اين سخن جادوها نيست ، 4 - سدّى گفته است : يعنى بنهان از موسى و فرعون گفتند : « إِنْ هذانِ لَساحِرانِ » ، 5 - ضحّاك گفته است : يعنى از همه پنهان كردند و شور كردند كه چگونه سحرى كنند تا بر موسى چيره شوند .
« إِنْ هذانِ لَساحِرانِ » 63 فخر : قرائت مشهور همين است كه با كسر همزه و تشديد نون است و چند جور ديگر نيز قرائت شده است ، 1 - « انّ هذين » با ياء كه اين را قرائت عثمان و عايشه و ابن زبير و سعيد بن جبير و امام حسن مجتبى ( ع ) دانستهاند ، و نقل است كه عايشه گفته است : قرائت مشهور خطاى نويسندگان است ، و از عثمان نقل است كه به قرآن نگاه كرد و گفت : من در اين غلطى مشاهده ميكنم كه به همين زودى عرب به زبان خودش آن را درست خواهد كرد و از ابو عمرو روايت است كه او گفت من خجالت ميكشم چنين بخوانم « إِنْ هذانِ لَساحِرانِ » 2 - قرائت ابن كثير است « ان هذانّ » بتخفيف نون اوّل و تشديد نون دوّم ، 3 - قرائت حفص است بتخفيف هر دو نون ، 4 - قرائت عبد اللَّه مسعود است « ان هذان ساحران » بفتح همزه و تخفيف نون و سقوط لام ، 5 - از ابىّ بن - كعب نقل است « ما هذان الَّا ساحران » .
مجمع : از عايشه نيز گفتار عثمان را نقل كرده است و اظهار نظر نموده كه قرائت « انّ هذين » با ياء از عمرو بن العلا است و اهل نظر قبول ندارند كه مثل ابو عمرو و آنها كه روش او را پذيرفتهاند از پيش خود در كتاب خدا تصرّف كنند و آنها فقطَّ آن طور ميخواندهاند كه از مردم ثقة و مطمئنّ فرا گرفتهاند .
« وَيَذْهَبا بِطَرِيقَتِكُمُ الْمُثْلى » 63 ابو الفتوح نوشته است : أمير المؤمنين ( ع ) گفت : مراد آن است كه روى مردمان با خود گردانند ، عبد اللَّه عبّاس گفت : سادات و اشراف را ببرند ، عكرمه گفت : بهينهء شما را ببرند . قتاده گفت : مراد بنى اسرائيل بودند كه بنى اسرائيل به از ايشان بودند . كسائى گفت : يعنى سنّت و سمت و هدى نيكوترين شما .
« فَأَجْمِعُوا كَيْدَكُمْ » 64 مجمع : با همزه ى قطع و كسر ميم و نيز با وصل همزه
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 110
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص١١٠