« فَقُولا لَه قَوْلًا لَيِّناً » 44 مجمع : ابن عبّاس گفته است : يعنى به نرمى با فرعون سخن بگوئيد و با او درشتى در سخن نكنيد ، سدّى گفته است : با كنيه اش بخوانيد نه باسم كه بدش نيايد . مقاتل گفته است مقصود از اين جمله همان است كه در جاى ديگر است : « هَلْ لَكَ إِلى أَنْ تَزَكَّى وَأَهْدِيَكَ إِلى رَبِّكَ - » الخ و اين جمله دلالت دارد بر وجوب مدارا و نرمزبانى در امر بمعروف و نهى از منكر تا براى طرف بهتر قابل قبول باشد و بدش نيايد و رو نگرداند .
كشف نوشته : گفتهاند : او را برفق فرمود يعنى حقّ تربيت وى بجاى آر كه او تو را پرورده ، حقّ تربيت بر تو دارد .
« لَعَلَّه يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشى » 44 فخر : يعنى برويد و اميدوار باشيد كه شايد او متذكّر شود و يا بترسد . صافى : در كافى از علىّ عليه السّلام روايت است : اين جمله براى تحريص و ترغيب موسى است بر رفتن پيش فرعون با اينكه معلوم بود كه فرعون قبول نميكند .
مجمع : مراد از اين جمله بيان غرض از اين مأموريّت است كه او خبردار شود از آنچه تا كنون بى خبر بود كه خدائى هست و او آفريده ى خدا است و يا از تهديد بآينده و عذاب بترسد .
« قالا رَبَّنا إِنَّنا نَخافُ أَنْ يَفْرُطَ » 45 فخر : ممكن است گفته شود : با شرح صدر و آسانى كار كه بموسى عنايت شد اين جمله چه معنى دارد كه « إِنَّا نَخافُ » يعنى ما ميترسيم ؟ جواب اين است كه شرح صدر و آسانى كار حفظ دستورها و مصون بودن از خطا و نابودى است ولى ترس از دشمن چيز ديگر است و وسيله ى ديگر لازم دارد . و هم ممكن است گفته شود : با اينكه موسى تنها بمناجات در وادى مقدّس بود چرا گفته است ما ميترسيم ؟ چنان كه در آيت جلو گفته شده است « اذهبا » شما دو نفر برويد ، جواب اين است كه چون هارون هم در اين مأموريّت شريك بوده است و پيرو موسى خطاب بموسى شده است و آنكه بعد با او خواهد بود . و از قرآن عبد اللَّه مسعود نقل است و هم از حفصه « قال ربّنا انّنا نخاف » كه معنى
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 108
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص١٠٨