است بزرگ .
3 و اگر بترسيد كه عدالت در كار يتيمان نتوانيد [ و از سوى همسرانتان دست درازى بمال آنها شود ] پس با آن زنان همسر شويد كه براى شما پسند و پاكيزه بود خواه دو يا سه يا چهار بود و اگر بيم آن داشتيد كه ميان همسران نتانيد عدالت كنيد پس بيك زن بس كنيد و يا به زر خريدى چه اين روش نزديكتر است كه پرهيزگار باشيد و از راه حقّ بكج نرويد .
4 و مهر زنان را كه بخشش خداوندى است بايشان دهيد و اگر ز دل بشما روا داشتند بخوريد كه گواراى شما مىشود .
جهت نزول آيت سوّم « وَإِنْ خِفْتُمْ » مجمع : چند جهت براى آن نوشته است كه نتيجه ى همگى جلوگيرى از تجاوز بحقوق يتيمان است براى مثال : دختر يتيمى كه در سرپرستى كسى بود براى مال و جمالش با او همسر ميشد و مهر معيّن نمىكرد ، يا زنهاى متعدّد مىگرفتند و چون از مخارج زندگى عاجز مىشدند دست به اموال اولاد يتيم آن زنها مىكردند و يا چند زن مىگرفتند و اهميت بمخارج آنها نمىدادند و مانند اينها .
سخن مفسّرين : « وَآتُوا الْيَتامى أَمْوالَهُمْ » 2 تنوير المقباس ابن عبّاس : يعنى پس از رشد و بلوغ اموال آنها را بخودشان بدهيد .
مجمع : يعنى پيش از بلوغ خرج كنيد براى آنها و پس از بلوغ بخودشان بازگردانيد .
ابو الفتوح نوشته است : مقاتل و كلبى گفتند : آيت در مردى آمد از غطفان مال بسيار از آن پسر برادرش در دست او بود و او كودك يتيم بود چون بالغ شد و طلب مال پدر كرد عم مال به او نداد بحكومت نزديك رسول آمدند خداى تعالى اين آيه فرستاد چون اين مرد بشنيد گفت : فرمان خداى و رسول را منقاديم و پناه بخداى ميدهيم از بزه عظيم و مال به او داد جوان مال بستد و در سبيل خداى نفقه كرد رسول عليه السّلام گفت : مزد ثابت شد و وزر و و بال بماند . گفتند : يا رسول اللَّه دانيم كه اجر ثابت شد براى آنكه مال در سبيل خداى خرج شد چگونه وزر بماند ؟ گفت : مزد ثابت شد كودك غلام را و وزر بر پدرش .
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 322
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٣٢٢