چون اين بشنيد راست نشست و با تعجّب فرمود : هزار دينار در صندوق داشت ؟
شايد اين مال را از جهت نامشروع و خوددارى از حق كسى فراهم كرده است ؟
فخر : ممكن است مقصود بخل بعلم و مال هر دو باشد چون پيغمبر فرموده است :
اگر كسى علمى داشته باشد و از او بخواهند و او پوشيده بدارد ، خداوند لجام آتشين بر سر او زند .
« وَاللَّه بِما تَعْمَلُونَ » 180 ابو الفتوح : ابن كثير و ابو عمرو بياء خواندهاند يعنى آنچه آنها انجام مىدهند و بقيّه با تاء خواندهاند يعنى : آنچه شما انجام مىدهيد .
« سَنَكْتُبُ » 181 حمزه با ياء مضموم قرائت كرده است و لام در « قَتْلَهُمُ الأَنْبِياءَ » را هم با ضمّ خوانده است و معنى چنين مىشود : به زودى نوشته مىشود گفتار ايشان و كشتن پيغمبران كه آنها انجام دادهاند ، و بقيّه ى قاريها با نون مفتوح قرائت كردهاند و لام « قتلهم » را منصوب خواندهاند ، و در نتيجه ى دو قرائت تفاوتى نيست .
زمخشرى : حسن و اعرج با ياء مفتوح قرائت كردهاند تا اينطور معنى بشود :
به زودى خدا مىنويسد .
ابو الفتوح : مقاتل گفته است معنى جمله اين است كه : همه ى گفتار و كردار آنها را نگاه مىداريم كه چيزى باز نماند .
كلبى گفته است : يعنى : واجب كنيم بر آنها در آخرت آنچه را در دنيا گفتند ( مقصود كلبىّ اين است كه : آثار گفتار زشتشان واجب و ناگزير است كه در عالم ديگر گريبانگيرشان شود ) .
واقدى گفته است : يعنى نويسندگان اعمال را امر كنيم بنويسند .
فخر : ممكن است اينطور معنى شود : اين نادانى آنها را در قرآن مينويسيم كه براى هميشه زشتى و سرسختى آنها در نظر مردم نمودار باشد .
« قَتْلَهُمُ الأَنْبِياءَ » 181 فخر : ممكن است مقصود آن باشد كه سخن شما
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 290
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٢٩٠