* ( مَوْلانا ) * - 286 اين كلمه چند معنى دارد : ياور ، آقا ، همسايه ، آزاد شدهى شخص ، آزاد كنندهى شخص عمو زاده ، هم قسم ، غلام ، و آنكه در مداخله به كار كسى از ديگران مقدّم باشد و باصلاح فقها اولى بتصرّف .
فخر : اين كلمه نهايت فروتنى را مىرساند . كه پس از همهى اين خواهشها باز هم اختيار بدست تو است كه هر چه صلاح ما باشد بما عنايت كن .
* ( فَانْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرِينَ ) * - 286 فخر : يعنى ما را يارى كن در جنگ و در احتجاج و استدلال و معارضهى علمى با آنها و در تفوّق دولت ما بر آنها و بعضى مردم اهل بينش گفتهاند : يعنى تقويت كن قوّت ملكوتى روحانى ما را بر نابودى قواى جسمانى كه ما را بسوى غير خدا مىكشاند .
كشف نوشته است : معنى كفر و كفران ناسپاسى است و كافر و كفور ناسپاس است و كافر ضدّ مسلمان از آن گرفتهاند از بهر آنك كافر ناسپاس نعمت خداى آمد نعمت از وى يافت و ديگرى را پرستيد و اصل كفر ستر است نعمت به پوشيدن كه از منعم بسپاسدارى بر تو پديد نيايد و از بهر اين برزگر را كافر خوانند كه تخم بپوشد در زمين و عرب شب را كافر خواند كه جهان بپوشد و ديه را كفر خواند كه مردم را بپوشد به ديوار .
سخن ما : 1 - در تفسير عبده نوشته است : علماى فرنگ كه در احوال و افكار پيغمبر و مسلمين بحث كردهاند و معتقد بودهاند كه پيغمبر براى نشر افكار خود و رسيدن بمقام ادّعا مىكرد كه به او از طرف خدا وحى و الهام مىشود ليكن اكنون اقرار دارند كه خود آن حضرت يقين داشت و معتقد بود كه باواز جانب خدا وحى مىشود ما مىگوئيم : اين آيه بهترين وسيله است براى رهبرى آنها به اين عقيدهشان .
2 - با آيت اوّل به تمام پيروان مذاهب توحيد اعلام شده است كه پيروان اين دين نظر حزب بازى و دسته سازى و ابراز شخصيّت ندارند و به تمام پيغمبرها و اديان تسليم
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 619
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٦١٩