طاقت عموم بشر استدعا شده است كه براى اصلاح باطن هم اين اندازه از ما مخواه كه توانائى آن را نداريم .
* ( وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنا وَارْحَمْنا ) * - 286 ابو الفتوح : گفتهاند ما را عفو كن از صغاير و بيامرز ما را از كباير و رحمت كن بر ما از سوء سراير .
كشف نوشته است : گفتهاند : حكمت در آن كه عفو گفت پس مغفرت پس رحمت آن است كه عفو عقوبت ناكردن است بر گناه هر چند كه گناه ظاهر بود و مغفرت پوشيده داشتن گناه است و با چشم نياوردن و رحمت نواختن است و مهربانى نمودن . پس مغفرت بليغتر از عفو است و رحمت تمامتر از مغفرت از اين جهت باوّل عفو گفت و به آخر رحمت .
فخر : در جملههاى پيش كه تقاضاى معافيت شده است سه نوبت كلمه ربّنا تكرار شده است . جهت اين است : آنگاه كه كسى را از دور آواز مىكنند نيازمند به حرف ندا هستند ولى چون نزديك باشد محتاج به حرف ندا و آواز مثل ربّنا و مانند آن نيست و در اين آيه اشاره است كه چون در اوّل تقاضاى اين معافيتها را مىكنند بواسطهى اين دعاها قرب و منزلت براى آنها پيدا مىشود و بعد از نزديك مطالب خود را اظهار مىكنند از اين جهت محتاج به حرف ندا و كلمهى ربنا نيست و جهت اينكه اوّل عفو و بعد مغفرت و بعد رحمت خواسته شده است آن است كه باوّل سقوط عذاب و بدوّم پوشيدن جرم و حفظ آبرو و معافيت از فضيحت خواسته شده است كه اوّل موجب آسايش جسمانى است و دوّم وسيلهى آسايش روحانى است و پس از اين خواهشها مطالبه ثواب شده است كه بجملهى « ارْحَمْنا » ثواب جسمانى خواسته است و بجملهى بعد و كلمهى « مولى » تسليم كامل به پيشگاه قرب تقاضا شده است .
روح البيان : اوّل عفو و مغفرت خواسته شده است و بعد رحمت براى آنكه اوّل پاك از گناه بشود و بعد آراسته بزينتهاى رحمت خداوندى و باصطلاح صوفيان اوّل تخليهى از رذائل خواسته شده است و بعد تحليهى بفضايل .
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 618
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٦١٨