دروغ است و معنى جمله آن است كه زيان بمردم و خيانت دروغ است كه واقع قضيّه را عوض كردهاند .
* ( وَلَمْ تَجِدُوا كاتِباً ) * - 282 ابو الفتوح : ابن عبّاس خوانده است « كتابا » و ضحّاك خوانده است ( كتّابا ) * ( فَرِهانٌ ) * - 282 ابو الفتوح : ابن كثير و ابو عمر و عدّهاى « رهن » با صداى جلوها و راء قرائت كرده اند و ابو عمرو گفته است رهان ممكن است مصدر بمعنى مراهنه باشد يعنى هر يك به ديگرى گرو بدهد و اين معنى خلاف مقصود است پس رهن بهتر است و عكرمه و ديگران « رهن » با ضمّ را و سكون هاء قرائت كردهاند و باقى قراء « رهان » قرائت كردهاند و اين جمله اگر چه براى معاملهى در سفر است ولى در حضر و غير سفر هم جايز است چون پيغمبر عليه - السّلام از يهودى خوردنى خريدارى كرد بنسيه و زره خود را به او گرو داد .
* ( فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ ) * - 283 فخر رازى : بعضى معتقد شدهاند اين آيه ناسخ آيت قبل است نسبت بلزوم كتابت و شهادت و رهن و اين نظر خطاء است و كليّهى اين اوامر براى ارشاد و رعايت احتياط است و اين جملهى آخر براى اجازه و رخصت در ترك همه اينها است و ابن عبّاس گفته است : تمام اين آيات باعتبار خود باقى است و نسخ نشده است .
* ( آثِمٌ قَلْبُه ) * - 283 طبرى : يعنى دل او فاجر و بدكار است . از مجاهد نقل شده است : يعنى كافر است . امام فخر و ابو الفتوح گفتهاند : چون كتمان شهادت كار دل است گناه بدل نسبت داده شده است ولى آن طور كه ترجمه كردم معنى جمله اين است : گناه مولود ناپاكى دل و بد نهادى است بخصوص اينجور گناهها كه براى خود شخص سود ندارد و به ديگرى زيان مىرساند .
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 606
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٦٠٦