و تفاوت مرتبه ميان انفاق و منّت و مىفهماند : منت و آزار نكردن بهتر است از بخشش .
ابو الفتوح نوشته است عبد الرّحمان بن زيد بن اسلم گفت : چون كسى را عطائى دهى و دانى كه سلام تو بر او گران خواهد آمد بر او سلام مكن راوى خبر گويد : زنى بنزديك اسامة بن زيد آمد و گفت : من جعبهاى دارم و تيرى چند در او : مرا به مردى راه نماى مردى كه رفتن او در جهاد براى خدا بود نه براى ريا كه اين مجاهدان بيشتر براى آن ميروند تا از باغهاى مردمان ميوه خورند اسامه گفت . پيش از آنكه بدادى ايذا كردى : خداى تعالى حرام كرد منّت نهادن بر عطاء . گفت : كسى را نرسد كه منّت نهد بر كسى در عطاء اين مرا رسد كه بر بندگان خود منّت نهم براى آنكه منّت خلقان تكدير و تغيير باشد و منّت خداى تنبيه و تذكير .
ابو السعود منّت جلوتر بر آزار گفته شده است بمناسبت اينكه در بيشتر بخششها منّت هست و بيشتر بخشندگان اظهار منت دارند و گفتهاند : اين آيه براى عثمان نازل شد كه قشون تبوك را بهزار شتر با اسبابش كومك كرد و براى عبد الرّحمان عوف كه چهار هزار درهم حضور پيغمبر آورد براى كومك بقشون و هيچ تفاخر نداشتند .
* ( قَوْلٌ مَعْرُوفٌ ) * - 263 ابو الفتوح نوشته است : سخنى نيكو يعنى روى جميل و جوابى بوجه سائل را .
و گفتهاند : و عدهى نكو . كلبى گفت : دعاى نيكو چنانك گويد : « وسّع اللَّه عليك و اصلح اللَّه شانك و كفاك المؤنة و اغناك عن سؤال النّاس » « 1 » ضحّاك گفت : « قول في اصلاح ذات البين » « 2 » نيشابورى : گفتارى كه بر دلها سخت نباشد و آن را بپذيرند مثل اينكه خواهنده را با زبانى ملايم و وعدهى بآينده اميدوار كند و برگرداند .
هامش
( 1 ) يعنى خدا وسيلهء گشايش كار تو را فراهم نمايد كه در زندگى آسوده باشى و دست بسوى مردم دراز نكنى .
( 2 ) يعنى چيزى بگويد كه از ميان مردم صلاح پديد آيد .