مىشود كه در منافع و خواستههاى خود با يكديگر ناسازگار شوند و ميان آنها جنگ و اختلاف و فساد توليد مىشود از اين جهت براى جلوگيرى از اختلاف و نابودى مردم قانونى بوسيلهى الهام پيغمبرها معيّن شده است كه اگر به آن رفتار كنند جنگ و فساد مرتفع مىشود و اين قانون محتاج است بافرادى كه آن را اجرا كنند آنها پادشاهان و زمامداران هستند كه خدا به آنها توانائى و نيروى فرماندهى عنايت مىكند تا بواسطهى اجراى قوانين از فساد جلوگيرى شود از اين جهت پيغمبر فرمود : « الاسلام و السّلطان توأمان » يعنى دين اسلام و فرماندهى دو برادر و همزاد هستند . و نيز فرمود : « الاسلام امير و السّلطان حارس » دين اسلام فرمانده است و پادشاه نگهبان او است .
* ( نَتْلُوها عَلَيْكَ بِالْحَقِّ ) * - 252 فخر : در مقصود از اين آيه چند احتمال است . 1 - آنچه از اين مطالب به تو الهام كرديم درست است و استوار كه علماى يهودى و مسيحى نمىتوانند آن را نادرست شمارند چون كتابهاى خودشان شاهد اين حقايق است . 2 - اينها از طرف خداوند است و حقّ است نه افسانهى بيهودهى جادوگران و نه وسوسهى شيطان 3 - تو اينها را بوسيلهى وحى از طرف خدا ياد گرفتهاى و پيغمبر هستى ، نه از مردم و مدرسه و كتاب . 4 - بموجب اين سرگذشتها تو مطَّلع شدى كه پيغمبرهاى پيشين هم گرفتار بدرفتارى مردم بودهاند و لازمهى راهنمائى و تربيت است كه رهبر و مربّى با مردم نادان سر و كار داشته باشد پس تو غمگين مباش و آزرده مشو .
سخن ما : 1 - روى سخن با يهود و آنهائى است كه مردم از علوم و عقايد آنها استفاده ميكردند . و يادآورى مىكند كه آن تابوت و سكينه كه وسيلهى شرافتشان بود ميديدند و ميخواندند باز يك عدّه نافرمانى ميكردند و پى هوى و هوس ميرفتند ولى شما عبرت بگيريد و بدانيد كه نتيجهى ايمان كامل موفّق شدن است و عاقبت نافرمانى دستور پيشوا محروميّت است و بدنامى كه هنوز هم روش بد آنها به گوش شما ميرسد . 2 - جملهى « لَوْ لا دَفْعُ اللَّه ) * الخ » توجّه ميدهد مردم را بمطالعهى تاريخ گذشته و حاضر تا بفهمند غلبه و
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 499
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٤٩٩