[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 168 تا 170 ]
يا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الأَرْضِ حَلالًا طَيِّباً وَلا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّه لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ ( 168 ) إِنَّما يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوءِ وَالْفَحْشاءِ وَأَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّه ما لا تَعْلَمُونَ ( 169 ) وَإِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا ما أَنْزَلَ اللَّه قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ ما أَلْفَيْنا عَلَيْه آباءَنا أوَ لَوْ كانَ آباؤُهُمْ لا يَعْقِلُونَ شَيْئاً وَلا يَهْتَدُونَ ( 170 )
معنى لغات : « خُطُواتِ » جمع خطوة با ضمّ طا بمعنى گام و فاصلهى ميانهى دو پا . « أَلْفَيْنا » از مصدر الفاء بمعنى يافتن . « أوَ لَوْ » سه كلمه بمعنى : آيا ، اگرچه ؟ .
شأن نزول :
مجمع از ابن عبّاس حكايت شده است كه آيه 168 براى قبيلهى ثقيف و عامر و صعصعه و بنى مدلج نازل شد كه گوشت شترهاى مخصوصى را بر خود حرام كرده بودند و از خوردن آن احتراز داشتند و آنها را « بحيره و سائبة و وصيلة و حام « 1 » » مىناميدند .
ترجمه :
168 اى مردم بخوريد از آنچه در زمين است از راه حلال و پاكيزه [ نه ناروا و پليد ] و پيرو شيطان نباشيد كه او دشمن آشكار شما است .
169 شيطان است كه شما را وادار ببدى و بدكارى مىكند و هم به خدا دروغ بستن و ندانسته نسبتى دادن .
شأن نزول :
مجمع : ابن عبّاس گفته است : پيغمبر به يهود فرمود : مسلمان شويد . گفتند :
پدران ما ز ما عالمتر و فهميدهتر بودند و ما بروش آنها هستيم . آيت 169 براى اين گفتگو نازل شد . ضحّاك گفته است : اعرابى بودهاند كه پيروى پدران خود ميخواستهاند در خوردن شتران نذر بتها بنام « حام ، وصيله ، و سائبه » اين آيه سرزنش آنها است .
ترجمه :
170 اگر به اين كافران [ پيرو شيطان ] گويند : بدنبال فرستادهى خدا
هامش
( 1 ) در سورهى مائده آيت 103 معنى شده است .