دست ، پا ، گوش وچشم - بريدن يا از بين بردن جفت آن موجب دية كامل وبريدن يا از بين
بردن يكى از آنها موجب نصف دية است ، هر چند در بريدن يك لب يا يك بيضه ويا دو پلك
چشم احتياط در مصالحه بر نصف است . ودر حكم به دية فرقى ميان صورت عمد
وغير عمد آن وجود ندارد .
" مسأله 3263 " دية چند چيز مانند دية قتل است :
1 - دو چشم كسى را در آورند يا كور كنند ، واگر يكى از آنها را در آورند يا كور كنند بايد
نصف دية قتل را بپردازند . واگر كسى بر حسب خلقت يا به جهت حادثه اى يك چشم
بيشتر ندارد ، در آوردن يا كور كردن همان يك چشم موجب دية كامل است . واگر چهار
پلك دو چشم كسى را ببرند بنابر مشهور موجب دية كامل است ، ولى بنابر احتياط مصالحه
كنند . همچنين در بريدن دو پلك چشم به نصف دية مصالحه نمايند .
2 - دو گوش كسى را از بيخ ببرند يا آنها را به طور كلى كر كنند واميد بهبودى هم در بين
نباشد ، واگر يكى از آنها را ببرند يا كر كنند بايد نصف دية قتل را بدهند . واگر نرمه يك
گوش را ببرند بايد يك سوم دية يك گوش را بدهند .
3 - تمام بيني يا تمام نرمه بيني كسى را ببرند يا كارى كنند كه به طور كلى بوى چيزى را
نفهمد واميد خوب شدن هم نباشد .
4 - زبان كسى را كه لآل نيست از بيخ ببرند ، واگر قسمتى از آن را ببرند بنابر احتياط
نسبت آن قسمت را به همه زبان بسنجند ، همچنين نقصى را كه در اثر بريدن آن در مخارج
حروف بيست وهشتگانه پيدا مىشود حساب كنند ، يعنى دية كامل را به حروف
بيست وهشتگانه تقسيم كنند ، ودر تفاوت اين دو با هم مصالحه نمايند . واگر زبان شخص
لآل را ببرند بايد يك سوم دية قتل را بدهند ، واگر قسمتى از آن را ببرند آن قسمت را نسبت
به همه زبان أو بسنجند وحساب كنند .
5 - تمام دندانهاى كسى را از بين ببرند ، ودية هر كدام از دوازده دندان جلوى دهان كه
شش عدد در بالا وشش عدد در پايين مىباشد پنجاه مثقال شرعي - هجده نخودى - طلاى
سكه دار يا پانصد درهم نقره سكه دار است ، ودية هر كدام از شانزده دندان عقب دهان
بيست وپنج مثقال شرعي طلاى سكه دار يا دويست وپنجاه درهم نقره سكه دار است .
6 - دو لب كسى را ببرند ، واگر يكى از آنها را ببرند بنابر احتياط بر نصف دية توافق
ومصالحه نمايند .
هامش
( 1 ) مقدار هر مثقال شرعي طلا برابر با " 456 / 3 گرم " ، ومقدار هر درهم نقره سكه دار برابر با " 419 / 2
گرم " مىباشد .