ميت طلب خود را ادا كرده باشد ، در اين صورت نيز مدعى ( طلبكار ) بايد قسم ياد كند .
" مسأله 3126 " اگر مدعى در جلسات دادگاه حضور پيدا كند واقامه بينه نمايد ولى
منكر با امكان حضور عمدا حاضر نشود واحضار أو نيز ممكن نباشد ، قاضى پس از اعلام
به منكر مىتواند حكم غيابى صادر كند .
" مسأله 3127 " هر گاه با حكم قاضى بدهكارى كسى ثابت شود ، چنانچه قدرت بر
اداى دين داشته باشد واز پرداخت آن خوددارى كند قاضى مىتواند أو را زندان كند تا
حاضر به اداى دين خود شود ، ولى اگر قدرت پرداخت آن را ندارد بايد به أو مهلت داده
شود وزندانى كردن أو جايز نيست .
" مسأله 3128 " هرگاه خطاى قاضى در تشخيص حكم قبل از اجراى آن ثابت شود
حكم أو قهرا نقض مىشود ، واگر پس از اجرا ثابت شود بايد جبران گردد . به اين شكل
كه اگر ضرر جانى يا مالي به محكوم وارد شده از بيت المال تأمين گردد ، واگر خسارت
آبرويى بوده اعاده حيثيت شود .
" مسأله 3129 " هر گاه بعد از قضاوت ثابت شود كه قاضى داراى شرايط قضاوت
نبوده يا حكم أو خلاف كتاب وسنت بوده حكم أو نقض مىشود ، واگر ضررى به كسى
وارد شده چنانچه قاضى مقصر بوده يا كوتاهى كرده باشد بايد خودش جبران خسارت
نمايد ، ودر غير اين صورت از بيت المال جبران گردد .
" مسأله 3130 " از آنجا كه هدف از قضاوت در اسلام احقاق حق واجراى عدل
است ، چنانچه قاضى منصوب نزد هر يك از طرفين دعوى متهم به خطا يا كوتاهى در تحقيق
شود بنابر أقوى هر كدام از طرفين مىتواند تحقيق مجدد وتجديد محاكمه در يك دادگاه
عالي را تقاضا نمايد ، بخصوص اگر مورد دعوى از أمور مهم - نظير جان مسلمان يا مال
وناموس أو ويا حيثيت مذهب ودين - باشد . ودادگاه عالي موظف است پس از بررسى
مستندات حكم وصفات قاضى ، حكم أو را تنفيذ ويا نقض نمايد .
شرايط شاهد وبينه :
" مسأله 3131 " " شاهد " بايد بالغ ، عاقل ، مؤمن ، عادل وحلال زاده باشد ، همچنين
بايد متهم نباشد كه براي دفع ضررى از خود يا به دست آوردن نفعي براي خود شهادت
مىدهد ، ونيز شاهد در بعضي موارد بايد مرد باشد . ودر صورتي جايز است شهادت
دهد كه به مورد آن يقين داشته باشد ، پس شهادت همراه با ظن وتخمين جايز نيست .
" مسأله 3132 " شهادت شاهد عادلى كه با ديگرى دشمنى دارد در مورد أو قبول
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 567
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص٥٦٧