خود - همچون سلام كردن ، جواب سلام ، نگاه ، توجه وخطاب - ميان دو طرف نزاع
مساواة را رعايت نمايد ، هر چند از نظر شرافت ومقام ومنزلت تفاوت داشته باشند .
همچنين جايز نيست به يكى از دو طرف چيزى القا كند يا روشى را ياد دهد كه در غلبه أو بر
طرف ديگر مؤثر باشد .
" مسأله 3107 " مكروه است قاضى در حال غضب يا عدم تعادل روحي از جهت
تشنگى يا گرسنگى يا غصه يا غلبه درد يا خواب ويا احتياج به قضاى حاجت ومانند اينها
اقدام به قضاوت نمايد .
" مسأله 3108 " سزاوار بلكه گاه واجب است قاضى با هيأتى از كارشناسان أمور
قضايى واحكام اسلامى مشورت نموده سپس قضاوت نمايد . بلكه جايز است به طور
شورايى حكم شود ، به اين شكل كه در دادگاه علاوة بر قاضى چند مستشار قضايى كه
شرايط قضاوت را دارا هستند وجود داشته باشند وبا دقت بر جريان كار دادرسى نظارت
كنند ، وحكم نهايى طبق نظر همگى يا اكثريت اعضا صادر شود .
" مسأله 3109 " دادن رشوه به قاضى وگرفتن آن - هر چند به نام هديه باشد - حرام
است ، ولى چنانچه كسى براي رسيدن به حق مشروع خود ناچار به پرداخت رشوه باشد ،
براي دهنده جايز وبراي گيرنده حرام است . واگر كسى گرفته باشد بايد آن را به صاحبش
برگرداند ، واگر تلف شده قيمت آن را بپردازد .
دادخواهى :
در طرح دعوى به كسى كه ادعاى چيزى را دارد ومعمولا اگر ادعا را رها كند دعوى
تمام مىشود " مدعى " وبه كسى كه ادعا عليه أو صورت گرفته " مدعى عليه " گفته
مىشود ، واگر مدعى عليه اقرار نكرده وادعاى مدعى را انكار نمايد به أو " منكر "
مىگويند .
" مسأله 3110 " در امر دادخواهى تمامى افراد - از بالا ترين مقام تا پايين ترين آن - با
يكديگر يكسان وبرابر هستند ، بنابراين اگر كسى نسبت به يكى از مقامها يا يكى از قضات
شكايتى داشته باشد ، چنانچه از قضاوت محاكم رسمي رضايت دارد مىتواند شكايت را
همانجا مطرح كند ، واگر نه مىتواند به محكمه مورد توافق يكديگر مراجعه كند .
" مسأله 3111 " هر كسى كه به نظر خود داراى حقي بوده ومدعى آن است مىتواند -
بلكه گاه واجب است - براي احقاق آن حق به دادگاه صالح مراجعه نمايد ، وفرقى نيست
كه مدعى شخص حقيقي باشد يا شخصيت حقوقى ، وادعاى أو در برابر اشخاص حقيقي
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 564
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص٥٦٤