پس از مراجعه صبر كند . ودر اين مدت با هر وسيله ممكن تحقيق مىكنند ، اگر ثابت شد
كه زنده است بايد صبر كند ، واگر ثابت نشد حاكم شرع به پدر يا جد پدرى شوهر دستور
مىدهد كه زن را طلاق دهند ، واگر ممكن نشد خود حاكم شرع أو را طلاق مىدهد ،
وبنابر احتياط واجب زن بعد از طلاق به مقدار عده وفات - يعنى چهار ماه وده روز - عده نگه
دارد وبعد مىتواند شوهر كند . وچنانچه پس از عده شوهر أول أو پيدا شود حقي بر زن
ندارد ، واگر در بين مقدار عده طلاق پيدا شود حق دارد رجوع كند ، واگر بعد از عده
طلاق وقبل از پايان عده وفات پيدا شود أحوط آن است كه رجوع نكند .
" مسأله 2797 " زنى كه يقين دارد شوهرش در سفر مرده اگر بعد از عده وفات
شوهر كند وشوهر اولش از سفر برگردد ، بايد از شوهر دوم جدا شود وبه شوهر أول
حلال است ، ولى اگر شوهر دوم با أو نزديكى كرده باشد بايد به مقدار عده طلاق صبر كند
وشوهر أول با أو نزديكى نكند ، وشوهر دوم نيز بايد مهر المثل - يعنى مهرى مطابق مهر
زنهايى كه مثل أو هستند - را به أو بپردازد ، وبنابر احتياط در مقدار تفاوت بين مهر المثل
ومهرى كه قرار داده اند مصالحه نمايند ، ولى زن در مدت عده مخارجى از شوهر دوم
طلبكار نيست وبه أو نيز حرام ابدى مىشود .
" مسأله 2798 " اگر زن يقين كند كه شوهرش از دنيا رفته وبعد از تمام شدن عده
وفات شوهر كند ، چنانچه معلوم شود شوهر أو آن وقت نمرده وبعدا مرده است بايد از
شوهر دوم جدا شود ، وبنابر احتياط واجب در صورتي كه آبستن باشد به مقدار عده طلاق
براي شوهر دوم عده نگه دارد وبعد براي شوهر أول عده وفات نگه دارد ، واگر آبستن
نباشد ابتدأ براي شوهر أول عده وفات وبعد براي شوهر دوم اگر با أو نزديكى كرده عده
طلاق نگه دارد . ودر صورتي كه شوهر دوم با أو نزديكى كرده ديگر نمىتواند با أو ازدواج
نمايد .
مسائل متفرقة عده :
" مسأله 2799 " اگر زن بگويد عده أم تمام شده با دو شرط از أو قبول مىشود :
الف - زن مورد اتهام نباشد .
ب - از طلاق يا مردن شوهر أو به قدرى گذشته باشد كه در آن مدت تمام شدن عده
ممكن باشد .
" مسأله 2800 " زنى كه با أو زنا شده اگر از زنا حامله شده باشد عده ندارد وازدواج
با أو جايز است ، واگر حامله نيست بنابر احتياط عده نگه دارد وبعد ازدواج كند .
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 499
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص٤٩٩