مطالبه نمايد ، مگر اين كه بدهكار به هيچ وجه توان پرداخت آن را نداشته باشد وغير از منزل
مسكونى ووسايل زندگى در حد متعارف وچيزهاى ديگرى كه به آنها احتياج دارد چيز
ديگرى نداشته باشد ، كه در اين صورت طلبكار بايد صبر كند تا بدهكار قدرت پرداخت را
پيدا كند . همچنين است اگر وأم داراى مدت بوده ومدت آن رسيده باشد وبدهكار به
هيچ وجه توان پرداخت آن را نداشته باشد .
" مسأله 2278 " اگر طلب مدت نداشته يا مدت آن رسيده باشد وطلبكار آن را مطالبه
نمايد ، چنانچه بدهكار بتواند بايد فورا بپردازد ، واگر در بازپرداخت بدهى خود عمدا
كوتاهى كند گناهكار است وحاكم شرع أو را وأدار به پرداخت مىكند .
" مسأله 2279 " اگر بدهى مدت دار باشد وپيش از پايان مدت بدهكار بميرد ، بدهى
أو بدون مدت مىشود وبا مطالبه طلبكار ورثه أو بايد فورا پرداخت نمايند ، ولى اگر طلبكار
پيش از سر رسيد طلبش بميرد ، از بين رفتن مدت آن محل اشكال است وبنابر احتياط
مصالحه كنند .
" مسأله 2280 " كسى كه نمىتواند بدهى خود را بپردازد اگر كاسب است بايد براي
پرداخت بدهى خود كسب كند ، واگر كاسب نيست چنانچه بتواند كاسبى كند وموجب
حرج ومشقت براي أو نشود بنابر احتياط واجب بايد كسب كند وبدهى خود را بپردازد .
" مسأله 2281 " اگر بدهكار نتواند بدهى خود را بدهد ويا به عسرت وسختى بيفتد
مطالبه آن حرام مىباشد ، بلكه واجب است تا هنگام توانايى به أو مهلت دهند .
" مسأله 2282 " اگر بدهكار به طلبكار خود دسترسى نداشته باشد ، چنانچه اميد به
پيدا كردن أو يا وارث أو ندارد بايد با اجازه حاكم شرع طلب أو را از طرف طلبكار به عنوان
صدقه به فقير بدهد ، ودر فقير شرط نيست كه سيد نباشد هر چند أحوط است ، مگر اين كه
خود طلبكار نيز سيد باشد . واگر پس از صدقه دادن أو را پيدا كند واجب نيست دوباره
طلب را بپردازد ، ودر صورتي كه طلبكار به صدقه راضى نشود بنابر احتياط حاكم شرع
طلب أو را از بيت المال جبران نمايد .
" مسأله 2283 " اگر مال ميت بيشتر از خرج واجب كفن ودفن وبدهيهاى أو نباشد ،
بايد مالش را به همين مصرفها برسانند وبه وارث أو چيزى نمىرسد .
" مسأله 2284 " اگر كسى مقدارى پول طلا يا نقره ويا چيزهاى مثلي ديگرى از اين
قبيل را قرض بگيرد وقيمت آن ترقى يا تنزل كند ، چنانچه همان مقدار را كه گرفته پس دهد
هامش
( 1 ) چيزهاى مثلي " به پول ، پارچه ، گندم ، برنج وأمثال اينها گفته مىشود كه افراد واجزاى مساوى آن در
ارزش با يكديگر مساوى هستند ، در مقابل " چيزهاى قيمي " كه چنين نيستند وارزش آنها تفاوت دارد .