ه - اگر موجر در ضمن عقد اجاره شرط كند تا وقتي مستأجر در آن ملك است
وخواهان آن مىباشد ملك را به أو اجاره دهد ومبلغ اجاره را زياد نكند وحق بيرون كردن
وى را نداشته باشد ، مستأجر مىتواند از موجر ويا شخص ديگرى مقدارى به عنوان
سرقفلى در برابر اسقاط حقش يا تخليه محل دريافت دارد .
" مسأله 2230 " چيزى را كه انسان بدون قيد وشرط اجاره كرده بايد پس از پايان مدت
اجاره به صاحبش برگرداند ، وچنانچه مالك راضى به تجديد قرارداد نباشد نمىتوان وى را
وأدار به تجديد قرارداد كرد . پس مستأجر نمىتواند به بهانه اين كه مدتي در آن ملك بوده يا
اگر آن ملك را تخليه كند كاسبى أو كساد مىشود مبلغى را از مالك به عنوان سرقفلى يا
هر عنوان ديگر بگيرد ، واگر گرفت حرام است وتصرف در آن جايز نيست ، واگر ملك
را تخليه نكند غاصب وضامن محل وضامن اجرت معمولى آن است .
" مسأله 2231 " اگر محلى را از صاحبش اجاره كند ودر ضمن عقد اجاره با أو شرط
كند كه مثلا تا مدت بيست سال قيمت اجاره را بالا نبرد ومستأجر حق داشته باشد محل را
به ديگرى تحويل دهد واگر محل مذكور را به ديگرى تحويل داد صاحب محل با شخص
سوم نيز همين گونه رفتار كند واگر سومى به ديگرى تحويل داد نيز صاحب محل با أو
همين گونه رفتار كند واجاره را بالا نبرد ، در اين صورت جايز است مستأجر محل را به
ديگرى اجاره دهد ومقدارى سرقفلى از أو بگيرد تا محل را به أو تحويل دهد ، وسرقفلى
به اين شكل حلال است . ومستأجر دوم به سوم وسوم به چهارم نيز مىتواند به حسب
قرارداد تحويل دهد واز أو به اين عنوان سرقفلى بگيرد .
" مسأله 2232 " اگر مستأجر در ضمن عقد اجاره بر موجر شرط كند كه مبلغ اجاره را
تا مدت معينى زياد نكند وحق اخراج أو را از آن محل نداشته باشد ويا مستأجر حق داشته
باشد به مقدارى كه اجاره نموده در سالهاى بعد نيز از أو اجاره نمايد وموجر شرط را قبول
كند ، در اين صورت مستأجر مىتواند مبلغى را از موجر يا غير أو به عنوان تخليه محل يا به
عنوان اين كه از حق خود صرف نظر كند بگيرد ، واين نوع سرقفلى حلال ومشروع است .
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 398
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص٣٩٨