تخطي إلى المحتوى الرئيسي

توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 386

مساهمون:

ص٣٨٦
صورت مىگرفت چه مقدار از محصول سهم مالك مىشد ، پس اين دو را با هم مقايسه كنند ومقدار مشترك را به مالك بدهد ونسبت به زيادى با يكديگر مصالحه نمايند . واگر به واسطه ترك زراعت ضررى به زمين وارد شده كشاورز بايد خسارت آن را نيز بپردازد . " مسأله 2167 " عقد مزارعه عقد لازم است وبدون رضايت دو طرف نمىتوان آن را به هم زد ، ولى اگر ضمن قرارداد شرط كرده باشند كه هر دو يا يكى از آنها حق به هم زدن را دارند ، مىتوانند مطابق قرارداد آن را به هم بزنند . " مسأله 2168 " اگر پس از قرارداد مزارعه يكى از دو طرف يا هر دو بميرند مزارعه به هم نمىخورد ووارثشان به جاى آنان مىباشد ، مگر آن كه قيد شده باشد كشاورز شخصا زراعت كند كه در اين صورت مزارعه به هم مىخورد . وچنانچه زراعت نمايان شده باشد بايد سهم أو را به ورثه اش بدهند وحقوق ديگرى هم كه كشاورز داشته ورثه أو ارث مىبرند ، ولى نمىتوانند مالك را مجبور كنند كه زراعت در زمين باقي بماند ، هر چند در صورتي كه چيدن زراعت ضرر دارد ووارثان حاضر باشند اجاره زمين را به مالك بپردازند أحوط آن است كه مالك قبول نمايد . " مسأله 2169 " اگر بعد از زراعت بفهمند كه مزارعه باطل بوده ، چنانچه بذر از مالك باشد حاصلى هم كه به دست مىآيد مال أو است ، وبايد مالك مزد كشاورز وكليه مخارجى را كه متحمل شده ونيز استهلاك وسايل كشاورزى أو را جبران نمايد ، وچنانچه بذر از كشاورز باشد زراعت هم مال أو است وبايد اجاره زمين ومخارجى را كه مالك متحمل شده به أو بپردازد . ودر هر دو صورت اگر سهمى كه به كشاورز يا به مالك - با فرض صحت مزارعه - مىرسيد با دستمزد كشاورز يا اجاره زمين مالك تفاوت دارد بنابر احتياط نسبت به مقدار زائد با يكديگر مصالحه نمايند . واگر بطلان مزارعه از آن جهت باشد كه قرارداد كرده اند تمام حاصل از آن مالك باشد ، در اين صورت كشاورز چيزى بابت اجرت ومخارج طلبكار نيست ، واگر بطلان آن از اين جهت باشد كه قرار گذاشته اند تمام حاصل از آن كشاورز باشد ، در اين صورت مالك چيزى بابت اجرت ومخارج طلبكار نيست . ودر هر دو صورت محصول از آن صاحب بذر است ، مگر اين كه صاحب بذر آن را به ديگرى بخشيده يا صلح كرده باشد . " مسأله 2170 " اگر بذر از آن كشاورز باشد وپس از زراعت بفهمند كه مزارعه باطل بوده ، چنانچه مالك وكشاورز راضى شوند كه - با اجرت يا بدون آن - زراعت در زمين بماند اشكال ندارد ، واگر مالك راضى نشود مىتواند كشاورز را وأدار كند تا زراعت را بچيند ، هر چند هنوز محصول آن نرسيده باشد . وكشاورز اگر چه راضى شود چيزى به