مسائل احتكار وقيمت گذارى
" احتكار " آن است كه كالايى كه شديدا مورد نياز مردم است به انگيزه گرانتر شدن از
دسترس خريد آنان دور نگاه داشته شود ، به شكلى كه مردم از اين ناحية در مضيقه وسختى
قرار بگيرند ، خواه قصد ضرر زدن به آنان در بين باشد يا نه . احتكار در روايات زيادى مورد
مذمت شديد قرار گرفته ، وشخص محتكر ملعون وخطاكار وخائن ودر حد قاتل شمرده
شده است . مطابق بعضي از روايات محتكر از پناه خداوند متعال خارج شده واز نعمتهاى
الهى محروم مىشود .
" مسأله 2084 " ظاهرا حرام بودن احتكار در زمان ما منحصر به گندم ، جو ، خرما ،
كشمش وروغن زيتون نيست ، بلكه شامل هر نوع كالا وخدمتي است كه شديدا مورد نياز
مردم باشد واز نبود آن در مضيقه قرار گيرند . وأمور ذكر شده در روايات از آن جهت
است كه در گذشته بيشتر آنها شديدا مورد نياز مردم بوده اند .
" مسأله 2085 " اگر كالايى را به انگيزه گرانتر شدن از دسترس مردم دور نگاه دارد
ولى آن كالا توسط ديگران به مردم عرضه مىشود وبه گونه اى نيست كه آنان در مضيقه
وسختى قرار گيرند ، در اين صورت احتكار صادق نيست .
" مسأله 2086 " اگر كالايى را براي رفع نيازهاى شخصي خود وخانواده اش از
دسترس خريد مردم دور نگاه دارد وبه جهت كمياب شدن قيمت آن گرانتر شود ظاهرا
اشكال ندارد .
" مسأله 2087 " تشخيص اين كه دور نگاه داشتن كالايى از دسترس خريد مردم از
مصاديق احتكار است يا نه ، به عهده حكومت صالح در هر زمان مىباشد .
" مسأله 2088 " حكومت صالح مىتواند محتكر را به عرضه نمودن كالاى مورد
احتكار وفروش آن بدون اجحاف ملزم نمايد ، وچنانچه محتكر از عرضه نمودن كالا امتناع
نمايد ، حكومت صالح مىتواند علاوة بر تعزير عادلانه أو كالاى احتكار شده را به فروش
برساند وپول آن را به صاحبش بپردازد .
" مسأله 2089 " حكومت صالح مىتواند محتكر را علاوة بر تعزير بدني - مانند زندان
وشلاق - تعزير مالي نيز بنمايد ، وتشخيص اين كه كدام يك مؤثرتر است با حاكم شرع
جامع الشرايط مىباشد .
" مسأله 2090 " حكومت صالح از احتكار كالاهاى ضروري جلوگيرى مىكند ، ولى
هامش
( 1 ) وسائل الشيعة ، كتاب التجارة ، باب 27 از أبواب " آداب التجارة " ، أحاديث 1 و 3 و 6 و 11
و 13 .