" مسأله 2016 " خريد وفروش چيزهايى مانند : تلويزيون ، ويدئو وگيرنده ماهواره
كه زمينه كاربرد حرام نيز دارند ، چنانچه به انگيزه استفاده حرام باشد جايز نيست ، ولى اگر
به قصد استفاده حلال باشد اشكال ندارد .
" مسأله 2017 " اگر انگور را به قصد درست كردن شراب بفروشد معامله حرام
است . ولى اگر آن را براي مقاصد ديگرى بجز حرام بفروشد - هر چند به كسى كه مىداند
از آن استفاده حرام مىكند - ظاهرا اشكال ندارد ، هر چند خوب است بنابر احتياط از معامله
با كسى كه از آن استفاده حرام مىكند خود دارى شود .
" مسأله 2018 " ساختن مجسمه انسان وحيوانات در صورتي كه براي پرستش يا در
معرض آن باشد جايز نيست ، بلكه بنابر احتياط از ساختن آن در هر حال اجتناب شود . ولى
خريد وفروش مجسمه ونيز كالايى كه روى آن چهره انسان يا حيوان كنده كارى شده
اشكال ندارد .
مورد چهارم - خريد وفروشى كه آميخته به ربا باشد .
" مسأله 2019 " " معامله ربوى " آن است كه كالايى را در برابر مقدارى اضافه از
همان كالا ، يا همان مقدار از آن كالا وپول اضافه ، ويا همان مقدار از آن كالا وانجام يك
كار إضافي ويا قرار مدت براي يك طرف بفروشند ، مثلا يك تن گندم بفروشد در مقابل
يك تن گندم وپنج من ديگر ، يا يك تن گندم بفروشد به يك تن گندم وهزار تومان ، يا يك
تن گندم بفروشد به يك تن گندم وانجام كارى براي فروشنده ويا يك تن گندم نقد بفروشد
به يك تن گندم كه شش ماه ديگر تحويل داده شود ، كه همه اين موارد معامله ربوى بوده
وباطل مىباشد . وگناه يك درهم ربا بزرگتر از هفتاد مرتبه زناى با محارم است .
" مسأله 2020 " اگر يكى از دو كالاى همجنس سالم وديگرى معيوب يا جنس يكى
خوب وجنس ديگرى بد باشد يا با يكديگر اختلاف قيمت داشته باشند ، چنانچه بيشتر از
مقدارى كه مىدهد بگيرد باز هم ربا وحرام است .
" مسأله 2021 " در جايى كه مىخواهند دو كالاى همجنس را كه با هم تفاوت قيمت
دارند معامله كنند ، مىتوانند چيزى را ضميمه كنند به شكلى كه از معامله " مثل به مثل
همراه با زيادة " خارج گردد ، مثلا اگر يك خروار گندم خوب ارزش دو خروار گندم بد را
دارد وبخواهند يك خروار خوب را به دو خروار بد بفروشند ، مىتوانند يك خروار گندم
خوب را با يك جفت كفش به دو خروار گندم بد بفروشند ، وبهتر است يك خروار گندم
خوب را به پول بفروشند وبعد با آن پول دو خروار گندم بد را بخرند .
هامش
( 1 )
وسائل الشيعة ، كتاب التجارة ، باب 1 از أبواب " الربا " ، حديث 1 .