گمان كند كه تكرار نمىكند واجب نيست .
3 - در امر ونهى مفسده مهمترى وجود نداشته باشد ، پس اگر بداند يا گمان كند يا
احتمال صحيح عقلايى دهد كه با امر ونهى أو زيان جانى يا آبرويى يا مالي قابل توجهى به أو
يا خويشان يا نزديكان أو ويا به عده اى از مؤمنين مىرسد ، امر ونهى واجب نيست ، بلكه
در بسيارى موارد حرام مىباشد .
" مسأله 1980 " اگر معروف يا منكر از أموري است كه شارع مقدس به آن اهميت
زياد مىدهد - مانند أصول دين يا مذهب ، نگهبانى از قرآن ، حفظ عقايد مسلمانان واستقلال
آنان - بايد ملاحظه اين اهميت بشود ، ومجرد زيان باعث واجب نبودن آن نيست ، پس اگر
حفظ عقايد مسلمانان يا حفظ احكام ضروري اسلام بر بذل مال وجان متوقف باشد ، بذل آن
واجب است .
" مسأله 1981 " اگر بدعتى در دين واقع شود - مثل منكراتى كه برخى دولتها به
اسم دين اسلام انجام مىدهند - اظهار حق وانكار باطل خصوصا بر علماى اسلام واجب
است ، واگر سكوت علما موجب هتك مقام علم وسوء ظن به علماى اسلام شود ، اظهار
حق به هر شكل ممكن واجب است ، هر چند بدانند تأثير نمىكند .
" مسأله 1982 " اگر سكوت علماى اسلام موجب تقويت ظالم وتأييد أو يا بدبينى
مردم به علما ومتهم شدن آنان به سازش با دستگاه ظلم گردد ، اظهار حق وانكار باطل
واجب است ، اگر چه بدانند جلوگيرى از گناه وظلم نمىشود .
" مسأله 1983 " مقررات جمهورى اسلامى در صورتي كه از مسير قانوني به تصويب
رسيده ومخالفتي با شرع نداشته باشد لازم الاجراست ، بلكه شايسته است مسلمانى كه در
كشور غير اسلامى به سر مىبرد از مقررات آن كشور - در صورتي كه مغايرتى با شرع
نداشته باشد - پيروى نمايد .
مراتب امر به معروف ونهى از منكر :
امر به معروف ونهى از منكر مراتبى دارد كه در صورت احتمال حاصل شدن مقصود از
مرتبه پايين ، اقدام در حد مرتبه بالاتر جايز نيست ، ومراتب امر ونهى از اين قرار است :
مرتبه أول - به گونه اى با گنهكار بر خورد شود كه احساس كند ارتكاب گناه سبب شده
با وى اين گونه بر خورد مىكنند ، مثل اين كه از أو روى بگردانند يا با چهره خشمگين با وى
ملاقاة كنند ويا با أو رفت وآمد نكنند . واگر در اين مرتبه درجاتى باشد واحتمال تأثير
درجه ضعيف وجود داشته باشد ، به همان درجه ضعيف اكتفا كنند ، مثلا اگر احتمال داده
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 350
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص٣٥٠