نه ، بنابر احتياط واجب بايد به هر راه ممكن قيمت آن را معلوم كند .
" مسأله 1698 " استخراج معادن وگنجها اگر به وسيله حكومت اسلامى
جامع الشرايط صورت پذيرد خمس ندارد ، وحكومت عدل طبق مصلحت قطعي مىتواند
معدنى را به فرد ديگرى واگذار نمايد يا به أو اجاره دهد ، ودر اين دو صورت خمس آن به
عهده آن فرد مىباشد ، مگر اين كه مقدار خمس در قرارداد اجاره حساب شده باشد . واگر
كسى بدون اجازه حكومت عدل اسلامى يا در زمان نبودن آن معدنى را استخراج نمايد ،
خمس آن را به ترتيبي كه گفته شد بايد بپردازد .
3 - گنج :
" گنج " مالي است كه در زمين ، درخت ، كوه ويا ديوار پنهان بوده وكسى آن را پيدا كند
وطورى باشد كه مردم به آن گنج بگويند .
" مسأله 1699 " اگر انسان در جايى كه ملك كسى نيست يا در زمينى كه از كسى
خريده گنجى پيدا كند وبداند از كساني كه مالك زمين بوده اند نيست ، مال خود أو مىشود
وبايد خمس آن را بپردازد ، ولى اگر احتمال دهد مال يكى از صاحبان پيشين زمين بوده
بنابر احتياط بايد به آنان اطلاع دهد وچنانچه صاحب آن را پيدا كند بايد به أو برگرداند ،
واگر معلوم شود به هيچ يك از آنان تعلق ندارد مال خود أو مىشود وفقط بايد خمس آن را
بپردازد .
" مسأله 1700 " نصاب گنج بنابر احتياط واجب همان نصاب معدن است كه در مسأله
" 1690 " گفته شد ، بنابراين اگر قيمت آن پيش از كسر مخارج به حد نصاب برسد ،
بنابر احتياط واجب بايد پس از كسر هزينه اى كه صرف كرده خمس باقيمانده آن را بدهد .
" مسأله 1701 " اگر در ظرفهاى متعددى كه در يك جا دفن شده مالي پيدا كند كه
قيمت آنها روى هم به حد نصاب برسد بايد خمس آن را بپردازد ، همچنين اگر در چند جا
گنج پيدا كند وروى هم به حد نصاب برسد بنابر احتياط خمس آن را بدهد ، مگر اين كه
استخراج آنها با فاصله زماني باشد وعرفا بيش از يك استخراج به حساب آيد ، كه در
اين صورت هر كدام جداگانه حساب مىشود .
" مسأله 1702 " اگر چند نفر گنجى پيدا كنند وقيمت سهم هر يك به حد نصاب برسد
بايد خمس آن را بپردازند .
" مسأله 1703 " اگر كسى حيواني بخرد ودر شكم آن مالي پيدا كند ، چنانچه احتمال
دهد كه مال فروشنده است بنابر احتياط واجب بايد به أو خبر دهد ، واگر معلوم شود مال أو
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 299
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص٢٩٩