" مسأله 1689 " چون ممكن است گچ ، آهك ، گل سرخ وگل سرشوى جزو مواد
معدنى محسوب شوند ، بنابر احتياط واجب بايد خمس آنها را - اگر به حد نصاب برسند -
پس از كسر مخارج استخراج وبدون كم كردن مخارج ساليانه زندگى بپردازد .
" مسأله 1690 " نصاب معدن بنابر احتياط واجب صد وپنج مثقال معمولى برابر با
" 187 / 492 " گرم نقره سكه دار ويا پانزده مثقال معمولى برابر با " 312 / 70 " گرم طلاى
سكه دار مىباشد ، بنابراين اگر قيمت چيزى كه از معدن استخراج شده پيش از كسر
مخارج استخراج به هر يك از دو مقدار ذكر شده برسد ، بنابر احتياط واجب پس از كسر
مخارج استخراج خمس باقيمانده را بپردازد .
" مسأله 1691 " مقصود از طلا ونقره سكه دار ، دينار ودرهم است كه در گذشته
پول رايج زمان بوده وچون ديگر رواج ندارد قيمت آنها به حسب پول رايج هر زمان ملاك
است ، وبنابر احتياط واجب قيمت هر كدام كمتر است نصاب معدن را مطابق با آن ارزش
تعيين نمايند .
" مسأله 1692 " اگر چند نفر در استخراج معدن شريك باشند ، چنانچه سهم
هر شريك به حد نصاب برسد ، پس از كسر مخارج استخراج خمس باقيمانده بر آنها واجب
مىشود .
" مسأله 1693 " اگر چيزى كه از معدن استخراج نموده كمتر از حد نصاب باشد ،
چنانچه به تنهايى يا با ديگر سودهاى أو از مخارج ساليانه اش زياد بيايد بايد خمس اضافه را
بپردازد .
" مسأله 1694 " كسى كه از معدن چيزى به دست مىآورد - در صورت رسيدن به حد
نصاب - بايد خمس آن را بدهد ، چه معدن روى زمين باشد يا زير آن ، در زمينى باشد كه
ملك است يا در جايى كه مالك ندارد .
" مسأله 1695 " اگر معدنى را كه در ملك ديگرى است وعرفا جزو ملك أو مىباشد
بيرون آورد ، آنچه از آن به دست مىآيد بنابر احتياط مال صاحب ملك است ، وچون
صاحب ملك براي بيرون آوردن آن خرجى نكرده بايد خمس تمام آنچه را كه از معدن
بيرون آمده - در صورت رسيدن به حد نصاب - بپردازد .
" مسأله 1696 " اگر كسى معدنى را كه در اعماق ملك ديگرى است از طريق مباح
وبدون تصرف در ملك أو استخراج نمايد مال صاحب ملك نمىباشد ، ودر صورت
رسيدن به حد نصاب خود أو بايد پس از كسر مخارج استخراج خمس آن را بپردازد .
" مسأله 1697 " اگر نداند چيزى را كه از معدن بيرون آورده به حد نصاب مىرسد يا
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 298
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص٢٩٨