الف - اگر براي استفاده در كسب وكار خريده باشد ، بايد خمس آن را بپردازد .
ب - اگر براي استفاده خانوادگى وبرآوردن نياز زندگى خريده باشد ، خمس آن واجب
نيست .
ج - اگر براي هر دو باشد ، هر كدام بيشتر است ملاك مىباشد ، وچنانچه تقريبا مساوى
باشند ، نصف آن را جزو سرمايه حساب كند وخمس آن را بدهد .
" مسأله 1657 " كسى كه مقدارى از در آمد خود را به تدريج براي تعمير مغازه يا
آباد كردن زمين موات يا احداث باغ مصرف نموده ، بايد در آخر سال خمس آن را بپردازد ،
واگر أصل زمين آباد شده هم افزايش قيمت پيدا كرده ، بايد آخر سال خمس آن را بدهد .
ولى اگر قصد فروش زمين را ندارد ومىخواهد آن را داشته باشد ، چنانچه يك بار خمس
آن را بدهد در سالهاى بعد تا زماني كه آن را نفروخته خمس واجب نمىشود .
" مسأله 1658 " اگر درخت بيد وچنار ومانند اينها را بكارد وخمس نهال را داده
باشد ، سالى كه موقع فروش آنهاست - اگر چه آنها را نفروشد - بايد خمس آنها را پس از
مخارج ساليانه پرداخت كند ، ولى اگر مثلا از شاخه هاى آنها كه معمولا هر سال بريده
مىشوند سودى ببرد وبه تنهايى يا با سودهاى ديگر كسب از مخارج ساليانه اش زياد بيايد ،
در آخر هر سال بايد خمس آن را بدهد .
" مسأله 1659 " اگر بچه نا بالغ سرمايه اى داشته باشد كه از آن سودى به دست
مىآيد ، بنابر احتياط واجب بعد از آن كه بالغ شد بايد خمس آن را بپردازد .
" مسأله 1660 " كسى كه به لحاظ شان عرفى ويا براي صحت وسلامتى خود - نه
براي به دست آوردن سود ومنفعت - به مقدارى سرمايه احتياج داشته باشد ، ظاهرا آن
سرمايه جزو مخارج أو محسوب مىشود وخمس ندارد .
خمس خانه واثاثيه :
" مسأله 1661 " هر گاه از در آمد سال چيزى مانند خانه يا ماشين سواري يا فرش ويا
ساير وسايل زندگى در بين سال تهيه كند ويا بخرد ودر سالهاى بعد آن را بفروشد ،
بنابر احتياط واجب خمس قيمت أصل آن را فورا بدهد ، هر چند بخواهد پول آن را بابت
خانه ديگرى كه نياز دارد صرف نمايد . ولى اگر از فروش آن سودى به دست آورد ، آن سود
از در آمد سال فروش مىباشد وخمس ندارد ، مگر اين كه از مخارج ساليانه زياد بيايد . واگر
خانه را در سالهاى بعد نفروشد بلكه با خانه ديگرى كه مورد نياز است مبادله نمايد خمس
بر أو واجب نمىشود .
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 293
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص٢٩٣