3 - هر گاه يك سجده را فراموش كند كه بعد از قضاى آن بنابر احتياط واجب دو سجده
سهو بجا آورد .
4 - هر گاه جايى كه بايد بايستد از روى اشتباه بنشيند ، يا جايى كه بايد بنشيند از روى
اشتباه بايستد .
5 - هر گاه از روى اشتباه چيزى به نماز اضافه ويا كم نمايد .
واحكام اين موارد در مسائل آينده بيان مىشود .
" مسأله 1073 " اگر انسان از روى اشتباه يا به خيال اين كه نمازش تمام شده حرف بزند
بنابر احتياط واجب بايد دو سجده سهو بجا آورد .
" مسأله 1074 " براي حرفى كه از آه كشيدن ، سرفه كردن ومانند آن پيدا مىشود
سجده سهو واجب نيست ، ولى اگر مثلا از روى اشتباه آه يا آخ بگويد بنابر احتياط واجب
بايد دو سجده سهو بجا آورد .
" مسأله 1075 " اگر چيزى را كه غلط خوانده دوباره به طور صحيح بخواند ، براي
دوباره خواندن آن سجده سهو لازم نيست .
" مسأله 1076 " اگر از روى اشتباه تسبيحات أربعة را نگويد بنابر احتياط واجب پس از
نماز دو سجده سهو بجا آورد .
" مسأله 1077 " اگر در جايى كه نبايد سلام نماز را بدهد از روى اشتباه بگويد :
" السلام علينا وعلى عباد الله الصالحين " يا بگويد : " السلام عليكم ورحمة الله وبركاته " يا
مقدارى از اين دو سلام را بگويد بنابر احتياط واجب بايد دو سجده سهو بجا آورد .
" مسأله 1078 " اگر در جايى كه نبايد سلام دهد از روى اشتباه هر سه سلام را بگويد
دو سجده سهو كافى است .
" مسأله 1079 " اگر سجده سهو واجب را عمدا انجام ندهد گناه كرده وواجب است
هر چه زودتر آن را بجا آورد ، واگر از روى فراموشى بجا نياورد بايد هر گاه متوجه شد آن
را انجام دهد . ودر هر دو صورت لازم نيست نماز را دوباره بخواند .
" مسأله 1080 " اگر سجده سهو را فراموش كند ودر نماز واجب بعد يادش بيايد ،
بايد پس از اتمام نماز فورا آن را بجا آورد .
" مسأله 1081 " اگر شك دارد كه يكى از موارد سجده سهو براي أو پيش آمده يا نه ،
لازم نيست آن را بجا آورد ، ولى اگر احتياطا آن را انجام دهد اشكال ندارد .
" مسأله 1082 " كسى كه شك دارد مثلا يك بار دو سجده سهو بر أو واجب شده يا
دو بار ، اگر يك بار دو سجده سهو بجا آورد كافى است .
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 200
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص٢٠٠