" مسأله 945 " اگر پيش از تمام شدن ذكر سجده از روى اشتباه پيشانى را از زمين
بردارد ، نمىتواند دوباره بر زمين بگذارد وبايد آن را يك سجده حساب كند ، ولى اگر يكى
از شش عضو را - بجز پيشانى - اشتباها از زمين بردارد ، بايد بر زمين بگذارد وذكر را
بگويد .
" مسأله 946 " اگر در سجده أول مهر به پيشانى بچسبد ودر همين حالت دوباره به
سجده رود اشكال دارد ، واگر در سجده أول پيشانى خاك آلود شده بايد براي سجده بعد
خاك را بر طرف نمايد .
" مسأله 947 " هر گاه در حال سجده بفهمد چيزى - مانند موى سر - بين پيشانى ومهر
فاصله شده ، نبايد پيشانى را بلند نمايد ، بلكه بايد به هر شكل ممكن چيزى را كه فاصله شده
بر طرف نمايد .
" مسأله 948 " بعد از تمام شدن ذكر سجده أول بايد بنشيند تا بدن آرام گيرد ودوباره
به سجده رود .
" مسأله 949 " بنابر احتياط واجب در هر ركعت از نماز كه تشهد ندارد بايد بعد از
سجده دوم قدرى بي حركت بنشيند وسپس برخيزد .
" مسأله 950 " سجده كردن براي غير خداوند متعال حرام مىباشد ، واين كه بعضىها
مقابل قبر امامان ( ع ) پيشانى را به زمين مىگذارند فقط در صورتي اشكال ندارد كه براي
خدا وشكر أو باشد .
چيزهايى كه سجده بر آنها صحيح است :
" مسأله 951 " سجده بر زمين وچيزهاى غير خوراكى وغير پوشاكى كه از زمين
مىرويد مانند چوب وبرگ درخت صحيح است ، گرچه مانند علف وكاه خوراك حيوانات
باشد . ولى سجده بر مواد پوشاكى ويا خوراكى انسان مانند گندم ، جو ، نان ونيز بر مواد
معدنى مانند طلا ونقره وبنابر احتياط واجب بر عقيق وفيروزه ونظير اينها باطل است .
همچنين سجده بر چيزهايى كه از نفت گرفته مىشود صحيح نيست .
" مسأله 952 " سجده بر سنگهاى معدنى مانند سنگ مرمر ، سنگهاى سياه ، سنگ آهك وسنگ
گچ صحيح است . بلكه بر گچ ، آهك پخته ، آجر وكوزه گلى هم اشكال
ندارد ، هر چند أحوط ترك آن است .
" مسأله 953 " احتياط واجب آن است كه بر برگ درخت مو - چنانچه تازه باشد -
جده نكنند .
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 173
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص١٧٣